Zirhlilar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 112-b. — ziyouz.com
Zirhlilar (Dasypodidae) — çalatişlilar turkumi oilasi. Jan. Amerikada yuqori paleotsendan va Şim. Amerikada pleystotsendan ma'lum. Tanasining uz. 12 sm dan 100 sm, dumi 2,5 sm dan 50 sm, oğirligi 0,3 dan 55 kg gaça. Tanasining orqa tomoni kamar bölib joylaşgan suya k va muguz plastinkalardan iborat zirh (qalqon) b-n qoplangan. Oldingi panjasi 4 yoki 5 panjali, ötkir tirnokli. Tişlari bir xilda, silindrsimon, 28 dan 100 tagaça. Ular soni bir tur individlarida ham özgarib turadi. 3. hozirgi çalatişlilar orasida eng köp sonli hayvonlar, 9 urugi, 20—25 turi bor. AQŞning jan.dan Çili va Argentinagaça bölgan hududlarda tarqalgan. Oçiq maydonlarda yaşaydi. Ayrim turlari xavf tuğilganida buralib, şarsimon şaklga kiradi. 2 dan 12 tagaça bolalaydi, odatda, bolalari bitta tuxumdan rivojlanadi (poliembrioniya). 3. tungi hayvon, mayda umurtqasizlar, ba'zan hayvonlar murdasi b-n oziqlanadi. Göşti va qalqoni uçun ovlanadi. Soni kamayib ketgan, 4 turi Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИРҲЛИЛАР (Dasypodidae) — чалатишлилар туркуми оиласи. Жан. Америкада юқори палеоцендан ва Шим. Америкада плейстоцендан маълум. Танасининг уз. 12 см дан 100 см, думи 2,5 см дан 50 см, оғирлиги 0,3 дан 55 кг гача. Танасининг орқа томони камар бўлиб жойлашган суя к ва мугуз пластинкалардан иборат зирҳ (қалқон) б-н қопланган. Олдинги панжаси 4 ёки 5 панжали, ўткир тирнокли. Тишлари бир хилда, цилиндрсимон, 28 дан 100 тагача. Улар сони бир тур индивидларида ҳам ўзгариб туради. 3. ҳозирги чалатишлилар орасида энг кўп сонли ҳайвонлар, 9 уруги, 20—25 тури бор. АҚШнинг жан.дан Чили ва Аргентинагача бўлган ҳудудларда тарқалган. Очиқ майдонларда яшайди. Айрим турлари хавф туғилганида буралиб, шарсимон шаклга киради. 2 дан 12 тагача болалайди, одатда, болалари битта тухумдан ривожланади (полиэмбриония). 3. тунги ҳайвон, майда умуртқасизлар, баъзан ҳайвонлар мурдаси б-н озиқланади. Гўшти ва қалқони учун овланади. Сони камайиб кетган, 4 тури Халқаро Кизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.