Zirk
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111-b. — ziyouz.com
Zirk (Berberis vulgaris L.), qoraqand— zirkdoşlar (zirkgullilar oilasi)ga mansub butalar turkumi. Barglari qalin, qisqa bandli, ketmaket joylaşgan. Guli sariq, qöş gulqörğonli, şingilga töplangan; mevasi rezavor. Şim. yarim şarda tarqalgan. 194 turi bor. 45 turi iklimlaştirilgan. Özbekistonning toğ yon bağirlarida qizil zirk b-n qora zirk tarqalgan. 3. bargi tarkibida berberin, oksikontyn, berbamin va b. alkoloidlar bor. Ularning mevalari nordon, mazali bölganligidan turli xil taomlarga, jumladan, palovga solinadi, ovqatni xuşta'm qiladi. Qora 3. keng iste'mol qilinganligi uçun uning tusiga nisbat berib «qoraqand» deb ataladi. Tabobatda jigar xastaliklarini davolaşda, isitmani pasaytiruvçi, iç ketişni töxtatuvçi va yurakni mustahkamlovçi vosita sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИРК (Berberis vulgaris L.), қорақанд— зиркдошлар (зиркгуллилар оиласи)га мансуб буталар туркуми. Барглари қалин, қисқа бандли, кетмакет жойлашган. Гули сариқ, қўш гулқўрғонли, шингилга тўпланган; меваси резавор. Шим. ярим шарда тарқалган. 194 тури бор. 45 тури иклимлаштирилган. Ўзбекистоннинг тоғ ён бағирларида қизил зирк б-н қора зирк тарқалган. 3. барги таркибида берберин, оксиконтйн, бербамин ва б. алколоидлар бор. Уларнинг мевалари нордон, мазали бўлганлигидан турли хил таомларга, жумладан, паловга солинади, овқатни хуштаъм қилади. Қора 3. кенг истеъмол қилинганлиги учун унинг тусига нисбат бериб «қорақанд» деб аталади. Табобатда жигар хасталикларини даволашда, иситмани пасайтирувчи, ич кетишни тўхтатувчи ва юракни мустаҳкамловчи восита сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.