Ziynat toşlari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98-b. — ziyouz.com
Ziynat toşlari - san'at buyum lari (vaza, qutiça, qadama naqş va ş. k.) va zebiziynatlar (uzuk, isirğa, töğnoğiç va b.) tayyorlanadigan rangli mineral va toğ jinslari. 3. t. fizikmexanik xossalariga qarab qattiq (5 va undan qattiqroq — mineral şkalasi böyiça, mas, nefrit, yaşma, agat va b.) va yumşoq (qattiqligi 4 va undan yumşoqroq mas, malaxit, marmar oniksi, flyuorit va b.) böladi. 3. t. qiymatiga köra, 3 sinfga bölinadi: birinçi sinfga nefrit, lojuvard, sodalit, rodonit, malaxit, avantyurin va b.; ikkinçiga — lepidolit, serpentin, obsidian, diatomit, flyuorit, kahrabo va b.; uçinçiga — toş tuzi, gips, marmar, angidrit, porfirlar va b. kiradi. Agat, kahrabo va ba'zi bir boşka minerallarning yaxşi turlari qimmatbaho toşlar hisoblanadi. Z.t. konlari Yer kurrasining köp joylarida bor. Özbekistonda Z.t. Samarqand, Navoiy viloyatlarida (marmar), Zirabuloq, Çatqol toğlari, Kumuşkonda (marmar oniksi), Qizilqum, Sulton Uvaysda (feruza), Qurama, Çatqol (xalsedon, flyuorit, agat) va Piskom toğlarida (ametistsafsar, malaxit, toğ billuri) topilgan. Xorijda 3. t.ning konlari RF (Ural, Sibir, Oltoy va b.), Ukrainada (Donbass, Karpat toğlari, Qrim va b.), Qozoğiston, Afrika, Jan. Amerika, Avstraliya va b. joylarda bor. 3.t.ning kup turlari texnikaning turli sohalarida ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИЙНАТ ТОШЛАРИ - санъат буюм лари (ваза, қутича, қадама нақш ва ш. к.) ва зебизийнатлар (узук, исирға, тўғноғич ва б.) тайёрланадиган рангли минерал ва тоғ жинслари. 3. т. физикмеханик хоссаларига қараб қаттиқ (5 ва ундан қаттиқроқ — минерал шкаласи бўйича, мас, нефрит, яшма, агат ва б.) ва юмшоқ (қаттиқлиги 4 ва ундан юмшоқроқ мас, малахит, мармар оникси, флюорит ва б.) бўлади. 3. т. қийматига кўра, 3 синфга бўлинади: биринчи синфга нефрит, ложувард, содалит, родонит, малахит, авантюрин ва б.; иккинчига — лепидолит, серпентин, обсидиан, диатомит, флюорит, каҳрабо ва б.; учинчига — тош тузи, гипс, мармар, ангидрит, порфирлар ва б. киради. Агат, каҳрабо ва баъзи бир бошка минералларнинг яхши турлари қимматбаҳо тошлар ҳисобланади. З.т. конлари Ер куррасининг кўп жойларида бор. Ўзбекистонда З.т. Самарқанд, Навоий вилоятларида (мармар), Зирабулоқ, Чатқол тоғлари, Кумушконда (мармар оникси), Қизилқум, Султон Увайсда (феруза), Қурама, Чатқол (халцедон, флюорит, агат) ва Писком тоғларида (аметистсафсар, малахит, тоғ биллури) топилган. Хорижда 3. т.нинг конлари РФ (Урал, Сибирь, Олтой ва б.), Украинада (Донбасс, Карпат тоғлари, Қрим ва б.), Қозоғистон, Африка, Жан. Америка, Австралия ва б. жойларда бор. 3.т.нинг куп турлари техниканинг турли соҳаларида ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.