Ziyoriylar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 96-b. — ziyouz.com
Ziyoriylar — Eronda hukmronlik qilgan sulola (928—1042). Asosçisi qad. aslzodalar avlodidan bölgan Mardovij ibn Ziyor (928—935). U somoniylar laşkarboşisi Asfar isyonidan foydalanib, Tabariston, Jurjonni işğol qilgan va mustaqil 3. davlatini tuzgan. Keyinçalik Isfahon, Hamadonni egallagan, 928—931 y.larda 3. davlatining çegarasi Mesopotamiyadagi Xulvon ş.gaça kengaygan. Mardovij abbosiylar vassal i hisoblanardi. Uning vafotidan söng Z.ga qaraşli hudud bölinib ketgan. Mardovijning ukasi Vaşmgir (Vuşmgir) davrida (935—967) 3. ixtiyorida faqat Kaspiy böyi yerlarigina qolgan, bu vaqtda ular somoniylarga tobe bölgan. 3. buvayhiylar b-n somoniylar örtasidagi Şim. Eron uçun bölgan kuraşda muhim rol öynagan. 11a. boşlarida 3. ğaznaviylarga böysungan. 1041 y. saljuklar Jurjon va Tabaristonni bosib olgaç, Z.ning sönggi şohi Kaykovus Ğaznaga qoçgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИЁРИЙЛАР — Эронда ҳукмронлик қилган сулола (928—1042). Асосчиси қад. аслзодалар авлодидан бўлган Мардовиж ибн Зиёр (928—935). У сомонийлар лашкарбошиси Асфар исёнидан фойдаланиб, Табаристон, Журжонни ишғол қилган ва мустақил 3. давлатини тузган. Кейинчалик Исфаҳон, Ҳамадонни эгаллаган, 928—931 й.ларда 3. давлатининг чегараси Месопотамиядаги Хулвон ш.гача кенгайган. Мардовиж аббосийлар вассал и ҳисобланарди. Унинг вафотидан сўнг З.га қарашли ҳудуд бўлиниб кетган. Мардовижнинг укаси Вашмгир (Вушмгир) даврида (935—967) 3. ихтиёрида фақат Каспий бўйи ерларигина қолган, бу вақтда улар сомонийларга тобе бўлган. 3. бувайҳийлар б-н сомонийлар ўртасидаги Шим. Эрон учун бўлган курашда муҳим роль ўйнаган. 11а. бошларида 3. ғазнавийларга бўйсунган. 1041 й. салжуклар Журжон ва Табаристонни босиб олгач, З.нинг сўнгги шоҳи Кайковус Ғазнага қочган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.