Zodiak
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 116-b. — ziyouz.com
Zodiak ZODIAK, zodiakal aylana (yun. zodiakos, zoon — hayvon) — Quyoşning yillik körinma harakatida bosib ötadigan yöli — ekliptikadagi 12 burj: Hamal (Qözi), Savr (Buzoq), Javzo (Egizaklar), Saraton (Qisqiçbaqa), Asad (Arslon), Sunbula (Buğdoyboşi), Mezon (Tarozi), Aqrab (Çayon), Qavs (Öqçi), Jadiy (Toğtaka), Dalv (Suv-çi) va Hut (Baliq) joylaşgan aylana. «3.» atamasi juda qadim zamonlar-dayoq zodiakal yulduzlarning köpçiligi hayvonlar nomlari b-n atalişiga boglik. Zodiakal yulduz turkumlari orqali Quyoş sistemasining hamda Oyning körinma harakat yöli ham ötadi. Qad. Yunonistonda zodiakal yulduz turkumlari alohida guruxdarga ajratilib, har biri öz belgisiga ega edi (q. Astronomik belgilar). Yulduz turkumlarining belgilari b-n bahorgi (Hamal) va kuzgi (Mezon) teng kunliklar, yozgi (Saraton) va qişki (Jadiy) Quyoş turişi nuqtalari ham belgilangan. Pretsessiya natijasida bu nuqtalar ötgan 2 ming yil davomida yuqoridagi yulduz turkumlaridan siljib ketgan bölsa xam yunonlar bergan nomlar saqlanib qolgan. Zodiakal yulduz turkumlarining hammasi Özbekistonda töliq körinadi (q. Burjlar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗОДИАК, зодиакал айлана (юн. zodiakos, zoon — ҳайвон) — Қуёшнинг йиллик кўринма ҳаракатида босиб ўтадиган йўли — эклиптикадаги 12 бурж: Ҳамал (Қўзи), Савр (Бузоқ), Жавзо (Эгизаклар), Саратон (Қисқичбақа), Асад (Арслон), Сунбула (Буғдойбоши), Мезон (Тарози), Ақраб (Чаён), Қавс (Ўқчи), Жадий (Тоғтака), Далв (Сув-чи) ва Ҳут (Балиқ) жойлашган айлана. «3.» атамаси жуда қадим замонлар-даёқ зодиакал юлдузларнинг кўпчилиги ҳайвонлар номлари б-н аталишига боглик. Зодиакал юлдуз туркумлари орқали Қуёш системасининг ҳамда Ойнинг кўринма ҳаракат йўли ҳам ўтади. Қад. Юнонистонда зодиакал юлдуз туркумлари алоҳида гурухдарга ажратилиб, ҳар бири ўз белгисига эга эди (қ. Астрономик белгилар). Юлдуз туркумларининг белгилари б-н баҳорги (Ҳамал) ва кузги (Мезон) тенг кунликлар, ёзги (Саратон) ва қишки (Жадий) Қуёш туриши нуқталари ҳам белгиланган. Прецессия натижасида бу нуқталар ўтган 2 минг йил давомида юқоридаги юлдуз туркумларидан силжиб кетган бўлса хам юнонлар берган номлар сақланиб қолган. Зодиакал юлдуз туркумларининг ҳаммаси Ўзбекистонда тўлиқ кўринади (қ. Буржлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.