Zoğora baliq
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 140–141-b. — ziyouz.com
Zoğora baliq (Cyprinus carpio) (sazan ) — karpsimonlar oilasiga mansub tur. Uz. 50—60 sm (ba'zan 1 m gaça), vazni 1,8—4,5 kg (ba'zan 16 kg va undan ortiqroq). Oğzi boşining pastki tomonida. Suzgiç qanotlari qizğiş tovlanib turadi. Orka va anal suzgiçlarida bittadan tişli suyak nurlari, yuqori labi va oğzi çetlarida bir juftdan möylovlari böladi. Örta, Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizlari hamda Tinç okean havzalariga qaraşli dare va köllarda, şuningdek, Sirdaryo, Amurdaryo, Zarafşon va Murğob daryolarida tarqalgan. Areal çegarasida Yevropa zoğora baliği (S. s. carpio), orol zoğora baliği (S. s. aralensis), amur-xitoy zoğora baliği (S. s. haematopterus) va Vyetnam zoğora baliği (S. s. viridiviolaceus) deb ataladigan 4 kenja turdan iborat. Jan. dengizlarga quyiladigan daryolarda yarim ötkinçi guruhlarni hosil qiladi; den-gizning dare quyiladigan joylarida yaşaydi. Tuxum qöyiş uçun daryoga kötariladi. 2—5 yoşida jinsiy voyaga yetadi. 98 mingdan 1,8 mln. gaça uvildiriq taşlaydi. Apr. — iyul oylarida tuxum qöyadi. Yelimsimon tuxumlari ösimliklarga yopişib turadi. Yoş baliqçalar, zooplankton, voyaga yetgan davrida bentosdati ösimliklar va haşarotlar liçinkasi b-n oziklanadi. Göşti şirin va seryoğligidan köplab ovlanadi, suv havzalarida boqiladi. Xonakilaştirilgan 3. b. karp deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗОҒОРА БАЛИҚ (Cyprinus carpio) (сазан ) — карпсимонлар оиласига мансуб тур. Уз. 50—60 см (баъзан 1 м гача), вазни 1,8—4,5 кг (баъзан 16 кг ва ундан ортиқроқ). Оғзи бошининг пастки томонида. Сузгич қанотлари қизғиш товланиб туради. Орка ва анал сузгичларида биттадан тишли суяк нурлари, юқори лаби ва оғзи четларида бир жуфтдан мўйловлари бўлади. Ўрта, Қора, Азов, Каспий ва Орол денгизлари ҳамда Тинч океан ҳавзаларига қарашли даре ва кўлларда, шунингдек, Сирдарё, Амурдарё, Зарафшон ва Мурғоб дарёларида тарқалган. Ареал чегарасида Европа зоғора балиғи (С. с. carpio), орол зоғора балиғи (С. с. aralensis), амур-хитой зоғора балиғи (С. с. haematopterus) ва Вьетнам зоғора балиғи (С. с. viridiviolaceus) деб аталадиган 4 кенжа турдан иборат. Жан. денгизларга қуйиладиган дарёларда ярим ўткинчи гуруҳларни ҳосил қилади; ден-гизнинг даре қуйиладиган жойларида яшайди. Тухум қўйиш учун дарёга кўтарилади. 2—5 ёшида жинсий вояга етади. 98 мингдан 1,8 млн. гача увилдириқ ташлайди. Апр. — июль ойларида тухум қўяди. Елимсимон тухумлари ўсимликларга ёпишиб туради. Ёш балиқчалар, зоопланктон, вояга етган даврида бентосдати ўсимликлар ва ҳашаротлар личинкаси б-н озикланади. Гўшти ширин ва серёғлигидан кўплаб овланади, сув ҳавзаларида боқилади. Хонакилаштирилган 3. б. карп дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.