Zona
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127–128-b. — ziyouz.com
Zona (musiqada) — muayyan tovuşning tebraniş doirasi. 3. nazariyasini rus akustik olimi N. Garbuzov (1880—1955) asoslab bergan. Musiqa tovuşlarining umumiy xususiyati saqlangan holda miqdoriy ifodasi (tebraniş tezligi, tarkibi, kuçi, davomiyligi va b.) özgarib turadi. Musiqa tovuşqatorining har bir poğonasiga bir xil tebranişlar emas, ma'lum tebranişlar doirasi töğri keladi. Maye, birinçi oktava «lya» tovuşining umumiy ifodasi 440 gs tebranişga teng deb hisoblansa ham aslida uning tebraniş doirasi, ya'ni Z.si 435—445 tebranişlarni öz içiga oladi. Musiqa tovuşning bu xususiyatlarini Şarqda ilk bor Forobiy va Ibn Sinolar ta'kidlaşgan. Özbek xalq musiqasining 3. xususiyatlarini musiqaşunos L. Koval tadqiq etgan.
Ad.: Koval L. G., Intonatsionniy stroy özbekskoy narodnoy muziki, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗОНА (мусиқада) — муайян товушнинг тебраниш доираси. 3. назариясини рус акустик олими Н. Гарбузов (1880—1955) асослаб берган. Мусиқа товушларининг умумий хусусияти сақланган ҳолда миқдорий ифодаси (тебраниш тезлиги, таркиби, кучи, давомийлиги ва б.) ўзгариб туради. Мусиқа товушқаторининг ҳар бир поғонасига бир хил тебранишлар эмас, маълум тебранишлар доираси тўғри келади. Мае, биринчи октава «ля» товушининг умумий ифодаси 440 гц тебранишга тенг деб ҳисобланса ҳам аслида унинг тебраниш доираси, яъни З.си 435—445 тебранишларни ўз ичига олади. Мусиқа товушнинг бу хусусиятларини Шарқда илк бор Форобий ва Ибн Синолар таъкидлашган. Ўзбек халқ мусиқасининг 3. хусусиятларини мусиқашунос Л. Коваль тадқиқ этган.
Ад.: Коваль Л. Г., Интонационный строй ўзбекской народной музыки, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.