Zoopsixologiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 135–136-b. — ziyouz.com
Zoopsixologiya ZOOPSIXOLOGIYA, hayvonlar psixologiyasi — psixologiyanint hayvonlar psixikasi, uning namoyon bölişi hamda ontogenez va filogenezdagi taraqqiyotini örganadigan bölimi. 3. dalillaridan bir qança fanlar, jumladan, bionika va biokiberneti-kada foydalaniladi. 3. soliştirma psixologiya va etologiyat yaqin turadi. 3. ekologiya, neyrofiziologiya, sezgi organlari fiziologiyasi va b. sohalar b-n uzviy boğlangan. 3. 18-a oxiri — 19-a. boşlarida mustaqil fan sifa-tida şakllangan. 3. tarixida 2 qarama-qarşi yönaliş bölgan. Mexanik yönaliş böyiça hayvonlar avtomat maşinaga öxşatiladi (R. Dekart, J.Lyob va b.)- Antropomorfik yönaliş böyiça inson psixikasi b-n hayvon psixikasi örtasidagi farq inkor etiladi (J.L. Byuffon, J.B. Lamark, Ç. Darvin va b.). Z.da evolyutsion yönalişning boşlanişi rus olimlari K. F. Rulye va V. A. Vagner işlari b-n boğliq. Z.ning fan sifatida rivojlanişida I. P. Pavlovnçnt oliy nerv faoliyaşi töğrisidagi ta'limoti muhim ahamiyat kasb etadi. Bu ta'limot inson psixikasi hatto eng yuksak tuzilgan hayvon psixikasidan sifat jihatdan keskin farq qilişini körsatadai. Bu farq insonning ijtimoiy hayoti, i.ç. fao-liyati va nutqi b-n boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗООПСИХОЛОГИЯ, ҳайвонлар психологияси — психологиянинт ҳайвонлар психикаси, унинг намоён бўлиши ҳамда онтогенез ва филогенездаги тараққиётини ўрганадиган бўлими. 3. далилларидан бир қанча фанлар, жумладан, бионика ва биокибернети-када фойдаланилади. 3. солиштирма психология ва этологият яқин туради. 3. экология, нейрофизиология, сезги органлари физиологияси ва б. соҳалар б-н узвий боғланган. 3. 18-а охири — 19-а. бошларида мустақил фан сифа-тида шаклланган. 3. тарихида 2 қарама-қарши йўналиш бўлган. Механик йўналиш бўйича ҳайвонлар автомат машинага ўхшатилади (Р. Декарт, Ж.Лёб ва б.)- Антропоморфик йўналиш бўйича инсон психикаси б-н ҳайвон психикаси ўртасидаги фарқ инкор этилади (Ж.Л. Бюффон, Ж.Б. Ламарк, Ч. Дарвин ва б.). З.да эволюцион йўналишнинг бошланиши рус олимлари К. Ф. Рулье ва В. А. Вагнер ишлари б-н боғлиқ. З.нинг фан сифатида ривожланишида И. П. Павловнчнт олий нерв фаолияши тўғрисидаги таълимоти муҳим аҳамият касб этади. Бу таълимот инсон психикаси ҳатто энг юксак тузилган ҳайвон психикасидан сифат жиҳатдан кескин фарқ қилишини кўрсатадаи. Бу фарқ инсоннинг ижтимоий ҳаёти, и.ч. фао-лияти ва нутқи б-н боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.