Zulqarnayn
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150-b. — ziyouz.com
Zulqarnayn (arab. — ikki şoxli) — musulmonlar orasida tarqalgan qad. rivoyatlarga kura, dunyoning Çin (Xitoy) ga qadar yerlarini zabt etib, u yerda ya'juj va ma'juj yöliga ulkan tösiq qurgan podşoh. Ayni vaqtda ham Şarq, ham Ğarb hukmdori ekanligi yoki tojining ikki çeti şoxsimon bölganligidan şunday deb atalgan, deb taxmin qilinadi. Qur'onda 3. ning yer yuzida haqni qaror toptiriş uçun qilgan sa'yharakatlari bayon etilgan (18:83—102). Ba'zi islom tadqiqotçilari (mas, Ibn al-Asir) Qur'oni ka-rimda zikr qilingan 3. ni makedoniyalik Aleksandrning özi deb va ba'zilari Hazrat Ibrohim (as) dan ilgari yaşab ötgan butunlay boşqa bir şaxs deb talqin etişadi.
Örta asrlarda musulmon şarqi adabiyotida 3. siymosi Iskandar (Aleksandr) haqidagi boşqa turkum hikoyatlar b-n qöşilib köp sonli nasriy va şe'riy asarlar uçun asos böldi. Bu borada Nizomiy Ganjaviy, Abdurahmon Jomiy va Alişer Navoiy dostonlarini alohida körsatiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗУЛҚАРНАЙН (араб. — икки шохли) — мусулмонлар орасида тарқалган қад. ривоятларга кура, дунёнинг Чин (Хитой) га қадар ерларини забт этиб, у ерда яъжуж ва маъжуж йўлига улкан тўсиқ қурган подшоҳ. Айни вақтда ҳам Шарқ, ҳам Ғарб ҳукмдори эканлиги ёки тожининг икки чети шохсимон бўлганлигидан шундай деб аталган, деб тахмин қилинади. Қуръонда 3. нинг ер юзида ҳақни қарор топтириш учун қилган саъйҳаракатлари баён этилган (18:83—102). Баъзи ислом тадқиқотчилари (мас, Ибн ал-Асир) Қуръони ка-римда зикр қилинган 3. ни македониялик Александрнинг ўзи деб ва баъзилари Ҳазрат Иброҳим (ас) дан илгари яшаб ўтган бутунлай бошқа бир шахс деб талқин этишади.
Ўрта асрларда мусулмон шарқи адабиётида 3. сиймоси Искандар (Александр) ҳақидаги бошқа туркум ҳикоятлар б-н қўшилиб кўп сонли насрий ва шеърий асарлар учун асос бўлди. Бу борада Низомий Ганжавий, Абдураҳмон Жомий ва Алишер Навоий достонларини алоҳида кўрсатиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.