Abbott Laboratories

Abbott Laboratories (qisqaça Abbott) — Amerikaning köp millatli tibbiyot asboblari va soğliqni saqlaş kompaniyasi. Boş qarorgohi Illinoys ştatining Abbott-Park şahrida joylaşgan.

1888-yilda Çikagoda şifokor Uolles Ebbott (1857–1921) Abbott Alkaloidal Company kompaniyasiga asos soldi. Ingliz tilidagi manbaga köra, kompaniya Çikagoning Ravenswood hududida taşkil topgan. Ebbott xinin, morfin, strixnin va kodein kabi alkaloidlarni suyuq eritmalar örniga mayda “dozimetrik granulalar” şaklida işlab çiqardi: suyuq preparatlar vaqt ötişi bilan buzilar edi. Rus tilidagi manbada kompaniya 1900-yilda rasman röyxatdan ötgani, hozirgi nomi esa 1915-yildan beri qöllanişi aytiladi. Ingliz manbasiga köra, 1922-yilda kompaniya Ravenswooddan Şimoliy Çikagoga köçgan.

Birinçi xorijiy filiali 1907-yilda Londonda oçilgan, keyinroq Monrealda filial paydo bölgan. 1964-yilda Ross Laboratories bilan birlaşiş natijasida Similac brendi Abbott tarkibiga kirdi. Rus manbasiga köra, 1964-yilda bolalar ovqati işlab çiqaruvçi M & R Dietetic Laboratories sotib olingan; ingliz manbasi esa şu yilgi bitimni Ross Laboratories bilan boğlaydi. 1929-yilda kompaniya aksiyalari Çikago fond birjasiga çiqarilgan.

1991-yilda antibiotik klaritromitsin (Biaxin) uçun FDA ruxsati olindi. 2001-yilda BASF farmatsevtika bölinmasi Knoll sotib olindi. 2004-yilda TheraSense xarid qilinib, MediSense bilan birlaştirildi va Abbott Diabetes Care taşkil topdi. 2007-yilda Kos Pharmaceuticals 3,7 mlrd dollarga sotib olindi. 2010-yil fevralda Solvay S.A. farmatsevtika bölinmasi 6,2 mlrd dollarga (4,5 mlrd yevro) olindi.

2013-yil 1-yanvarda farmatsevtika bölinmasi AbbVie nomli alohida kompaniyaga ajratildi. 2014-yilda Rossiyaning “Veropharm” kompaniyasi sotib olindi. 2017-yilda St. Jude Medical xaridi yakunlandi; summa rus manbasida 23,6 mlrd dollar, ingliz manbasida 25 mlrd dollar (aksiyalarda) deb körsatilgan. 2017-yil oktyabrda Alere 5,8 mlrd dollarga olindi. 2020-yilda COVID-19 testlari uçun FDA favqulodda foydalaniş ruxsatlari olindi, jumladan BinaxNOW testi. 2025-yil noyabrda Exact Sciences Corp. kompaniyasini taxminan 21 mlrd dollarga sotib oliş kelişuvi e'lon qilindi.

Abbott 160 dan ortiq mamlakatda faoliyat yuritadi. Mahsulotlari orasida Pedialyte, Similac, BinaxNOW, Ensure, Glucerna, ZonePerfect, FreeStyle Libre, i-STAT va MitraClip bor. Kompaniya bölinmalari:

• Oziq-ovqat mahsulotlari: bolalar ovqati (Similac, Isomil, Gain), kattalar uçun ovqatlaniş (Ensure, ZonePerfect) va maxsus parhez (Glucerna, Juven);
• Diagnostika: markaziy laboratoriya, molekulyar, joyida tahlil, ekspress diagnostika va informatika;
• Tibbiy asboblar: yurak ritmi boşqaruvi, elektrofiziologiya, yurak yetişmovçiligi, yurak tuzilmalari, neyromodulyatsiya, diabet davosi;
• Mavjud farmatsevtika mahsulotlari: faqat rivojlanayotgan bozorlarda sotiladigan brendli generiklar.

• 2024-yil daromadi tarkibi (ingliz manbasi): tibbiy asboblar — 45%, oziq-ovqat — 22%, diagnostika — 20%, AQSHdan taşqarida sotiladigan farmatsevtika — 13%.
• Ingliz manbasiga köra, Fortune 500 röyxatida 107-örin, Forbes Global 2000 röyxatida 144-örin.
• 2021-yil oxirida 1,786 mlrd aksiya çiqarilgan, ularning 74 foizi institutsional investorlarga tegişli (rus manbasi). Eng yirik egalari: The Vanguard Group — 8,35%, BlackRock — 7,68%, Capital Group Companies — 7,64%.
• 2021-yil bölinmalar daromadi (rus manbasi): diagnostika — 15,64 mlrd dollar, qon tomir mahsulotlari — 14,37 mlrd, oziq-ovqat — 8,29 mlrd, farmatsevtika — 4,72 mlrd dollar.
• 2021-yilda eng köp daromad AQSHdan (16,64 mlrd dollar) keldi.

Miles D. White kompaniyada 1984-yildan işlagan va boş direktor bölgan. 2019-yil noyabrda u 21 yillik rahbarlikdan keyin lavozimni tark etişini e'lon qildi. 1996-yilda kompaniyaga kelgan Robert B. Ford 2020-yil martda prezident va boş direktor, keyinroq kuzatuv kengaşi raisi böldi.