Abssess
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abssess (lotinça «abscessus» — yiring töplangan joy) — organizm töqimalarida, odatda bakterial infeksiya natijasida, yiringning muayyan joyda töplanib qolişi. Yiring yiğilgan böşliq atrofdagi soğlom töqima va a'zolardan yupqa yoki qalin parda — piogen kapsula bilan ajralib turadi. Inglizça Vikipediyaga köra, lotinça söz aslida «ajralib ketiş, uzoqlaşiş» ma'nosini anglatadi: töqima yiringga joy böşatib, bir-biridan ajraladi.1
Sabablari
13Inglizça Vikipediyaga köra, abssesslarning köpçiligini bakteriyalar, eng avvalo oltin rangli stafilokokk (Staphylococcus aureus), jumladan uning antibiotiklarga çidamli MRSA şakli keltirib çiqaradi. Kamdan-kam hollarda parazitlar yoki tanaga tuşgan yot jismlar sabab böladi. Teri abssessi köpinça terining butunligi buzilgan joyda — tişlaş, kesilgan jarohat yoki in'eksiya izida boşlanadi. ÖzME'ga köra, abssess mustaqil kasallik sifatida ham, zotiljam yoki şikastlaniş kabi boşqa kasalliklarning asorati sifatida ham paydo bölişi mumkin.
Joylaşuvi va turlari
13ÖzME'ga köra, abssess teri osti kletçatkasida, muskul va suyaklarda, jigar, öpka, taloq va miyada yoki a'zolar oraliğida rivojlanadi; ba'zan bitta bemorning bir neça a'zosida birdaniga kuzatiladi. Inglizça Vikipediya teri abssesslariga çipqon va karbunkulni kiritadi, içki a'zolar bilan bir qatorda tiş, bodomça atrofi va orqa çiqaruv yöli abssesslarini ham alohida ajratadi. Içki abssesslarni aniqlaş qiyinroq va ular joylaşuviga qarab hayot uçun xavfli bölişi mumkin.
Belgilari
13ÖzME abssessning «issiq» va «sovuq» xillarini farqlaydi. Issiq abssess keskin boşlanadi: yiring töplangan joy qizarib şişadi, oğriydi, harorat kötariladi, boş oğriği, yurak urişining tezlaşişi va uyqusizlik paydo böladi. Sovuq abssessda bu yalliğlaniş belgilari deyarli kuzatilmaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, yuzaki abssess bosib körilganda içida suyuqlik borligi sezilişi mumkin; taşxis aniq bölmasa, ultratovuş yoki kompyuter tomografiyasidan foydalaniladi.
Davolaş
13Asoratsiz teri abssessini davolaşning asosiy usuli — uni jarrohlik yöli bilan oçib, yiringni çiqarib taşlaş. Inglizça Vikipediyaga köra, bunday hollarda antibiotiklar odatda şart emas; ular ğoyat oğir keçuvda, infeksiya atrofga tarqalganda, immuniteti zaif bemorlarda yoki yiringni çiqariş qiyin bölganda tavsiya etiladi. ÖzME yiring hali töplanmagan boşlanğiç bosqiçda issiq muolaja va kvars nuri ham qöllanganini qayd etadi. Içki a'zolar abssessi, ayniqsa miya, öpka va jigardagisi, kasalxonada davolanişni talab qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abssess // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2645 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbssess. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2645
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2645
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Abscessen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 61–62-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 61–62-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.