Abuja
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Abuja — Nigeriyaning poytaxti. Şahar mamlakatning markaziy qismida, Federal poytaxt hududi (FCT) tarkibida joylaşgan va 1991-yil 12-dekabrdan poytaxt hisoblanadi. Bundan oldin poytaxt Lagos edi.
Tarixi
13Rus Vikipediyasiga köra, şaharga 1828-yilda Zariya davlati hukmdorining ukasi va vorisi Abu Jo asos solgan; dastlab u mustahkamlangan lager bölgan. Ayrim ma'lumotlarga köra, 20-asr boşida «Abuja» nomini hozirgi Suleja şahri olib yurgan.
Poytaxtni Lagosdan Abujaga köçiriş haqidagi qaror 1976-yilda qabul qilingan (ingliz Vikipediyasiga köra, 1976-yil 4-fevraldagi 6-sonli farmon bilan). Bunga Lagosdagi aholi sonining keskin oşişi, gavjumlik va yomon turar joy şaroitlari sabab bölgan. Şuningdek, mamlakatdagi etnik va diniy bölinişlar sababli poytaxt hamma uçun betaraf hisoblangan, barça hududlarga yaqin joyda bölişi rejalaştirilgan. Köçirişga qarşilikka Obafemi Avolovo rahbarlik qilgan.
Şahar boş rejasini 1977-yilda buyurtma olgan International Planning Associates (IPA) konsorsiumi tayyorlagan. Markaziy qismlarning batafsil loyihasini yapon me'mori Kenzo Tange va uning guruhi bajargan. Quriliş materiallarda turliça berilgan: rus Vikipediyasida 1980-yil, ingliz Vikipediyasida 1979-yil. Rus manbasiga köra, köçiriş 1986-yil avgustida boşlangan, birinçi uç bosqiç tugagaç, 1991-yil dekabrida Abuja amaldagi poytaxtga aylangan; bu bosqiçlarga taxminan 4,8 mlrd dollar sarflangan va quriliş korrupsiya bilan keçgan.
Geografiyasi
13Abuja Nigeriya markaziy qismidagi Jos platosida, daşt vodiysida joylaşgan. Rus manbasiga köra, u sobiq poytaxtdan taxminan 700 km şimoli-şarqda. Şahar tabiiy qiyofasini balandligi 400 metr bölgan yakka toş — Aso Rok belgilaydi; Prezident majmuasi, Milliy assambleya va Oliy sud şu toşning janubida joylaşgan. Şahardan şimolda, Kadunaga boradigan yöl yonida balandligi 725 metr bölgan Zuma Rok bor.
Şahar bosqiçlarga (fazalarga) bölingan: 1-bosqiç içki tumanlarni (Markaziy hudud, Maitama, Asokoro, Vuse, Garki va boşqalar) öz içiga oladi. Iqlimi Kyoppen tasnifi böyiça Aw (savanna): aprelden oktyabrgaça issiq va nam yomğirli fasl, juda issiq quruq fasl hamda ularni ajratuvçi qisqa harmattan davri kuzatiladi.
Aholisi
13Özbek Vikipediyasida aholi soni 1998-yilda 379 ming kişi deb berilgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, 2006-yilgi röyxatda şahar aholisi 776 298 kişi bölgan. Rus Vikipediyasida 2022-yil uçun 1 693 400 kişi, aglomeratsiyada taxminan 3,7 mln kişi körsatilgan. BMT ma'lumotiga köra, 2000–2010-yillarda şahar 139,7 foizga ösib, dunyoda eng tez ösayotgan şahar bölgan.
Hududning tub aholisi sifatida abava, basa, gvandara va gbagyi (gvari) guruhlari tilga olinadi.
Iqtisodiyoti
13Abujada yirik sanoat yöq; oziq-ovqat korxonalari, çakana savdo va xizmat körsatiş tarmoqlari mavjud. Şahar avtomobil yöllari bilan mamlakatning aksariyat hududlari bilan boğlangan. Nnamdi Azikiveva nomidagi xalqaro aeroport xizmat qiladi. 2018-yilda oçilgan yengil metro markaz, Idu sanoat tumani va aeroportni boğlaydi. Abuja — ECOWAS ştab-kvartirasi va OPEKning mintaqaviy ştab-kvartirasi joylaşgan şahar.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şahardagi yirik diniy inşootlar — Nigeriya Milliy masjidi va Milliy xristian markazi. Markaziy hududda Uç hokimiyat zonasi, Eagle Square maydoni (1999-yil 29-mayda hozirgi demokratik tuzum şu yerda boşlangan), Noma'lum askar qabri joylaşgan. Asokoro tumanida Prezident saroyi bor. 2016-yilda Abuja YuNESKOning Örganuvçi şaharlar global tarmoğiga qöşilgan. Şaharda 1988-yilda asos solingan universitet ham faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abuja // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/568 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbuja. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/568
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/568
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
1,7 mln kişi
+7,9 %2015-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3787wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1033wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.