Aneroid
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Aneroid (yunonça «a» — inkor qöşimçasi va «neros» — «suv», ya'ni «suyuqliksiz»), yoki metall barometr — atmosfera bosimini suyuqlik işlatmasdan ölçaydigan asbob. U simobli barometrdan ixçamligi va olib yuriş qulayligi bilan farq qiladi, şu sababli ob-havo kuzatişlarida, ekspeditsiyalarda va uy-rözğorda keng tarqalgan.12
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, suyuqliksiz barometr ğoyasini taxminan 1700-yilda nemis olimi Gotfrid Vilhelm Leybnits ilgari surgan, ammo işlaydigan asbobni faqat 1844-yilda fransuz olimi Lyusyen Vidi yaratgan.
Tuzilişi va işlaş tamoyili
13ÖzME'ga köra, aneroidning asosiy qismi — içidan havosi sörib olingan, elastik metalldan yasalgan yassi tögarak quti. Uning ustki va pastki yuzalari egiluvçanroq bölişi uçun tölqinsimon qilib burmalangan. Rusça Vikipediyaga köra, qutiça içida siyraklaşgan havo bölgani uçun uni prujina ezilib qolişdan saqlab turadi. Taşqi bosim oşganda quti siqiladi, kamayganda esa kengayadi. Bu kiçik siljişlar riçaglar tizimi orqali kattalaştirilib, şkala böylab harakatlanadigan mil (strelka)ga uzatiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, harakatni kuçaytiriş uçun köpinça bir-birining ustiga qöyilgan bir neça qutiçadan foydalaniladi.
Tuzatmalar va aniqlik
13Aneroid nisbiy asbob hisoblanadi: ÖzME'ga köra, uning şkalasi simobli barometr bilan soliştirib darajalanadi va har bir asbobga alohida tuzatmalar jadvali ilova qilinadi. Rusça Vikipediyada uç xil tuzatma sanaladi: şkala tuzatmasi (asbob şkalaning turli qismlarida turliça sezgir bölgani uçun), harorat tuzatmasi (qutiça va prujinaning elastikligi haroratga boğliq) va vaqt ötişi bilan elastiklik özgarişiga boğliq qöşimça tuzatma. Harorat ta'sirini kamaytiriş uçun ba'zi asboblarda riçaglardan biri bimetalldan yasaladi.
ÖzME aneroidning aniqligini 1–2 millibar, rusça Vikipediya esa 1–2,5 millibar deb körsatadi.
Qöllanilişi
13ÖzME'ga köra, meteorologiya stansiyalarida aneroid zaxira barometr sifatida işlatiladi. Rusça Vikipediyaga köra, şkalasi metrlarda darajalangan aneroid balandlikni ölçaydigan asbob — altimetr vazifasini bajaradi. Inglizça Vikipediyaga köra, bosim özgarişlarini qoğoz lentaga yozib boradigan barograf ham aneroid tamoyili asosida işlaydi, aneroid manometrlar esa ğavvoslar jihozlarida qöllanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Aneroid // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3369 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAneroid. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3369
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3369
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Анероидru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Barometeren.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.