Arman tili

− Arman tili oʻz yozuv tizimi — arman alifbosida yoziladi. Alifboni 405-yilda Mesrop Mashtots yaratgan, u dastlab 36 harfdan iborat boʻlgan: 7 tasi unli, 29 tasi undosh tovushlarni bildirgan. XI asrda yana ikki harf — Օ va…

− Harflarning shakli tarixan oʻzgargan. Eng qadimgi shakl — yumaloq erkatagir, uning yana bir turi toʻgʻri chiziqli erkatagir. U XIII asr oxirigacha ustun boʻlgan, keyin tezyozarroq bolorgir tarqalgan. Oʻrta asrlarda shxag…

− Arman tilining uzoq adabiy tarixi bor. Eng qadimgi saqlangan matni — V asrga oid Injil tarjimasi. Armancha dastlabki tarjimalardan yana biri ham V asrga oid Arman Aleksandr romanidir. Armanlar miloddan avvalgi VI asrga o…

+ Arman tili öz yozuv tizimi — arman alifbosida yoziladi. Alifboni 405-yilda Mesrop Maştots yaratgan, u dastlab 36 harfdan iborat bölgan: 7 tasi unli, 29 tasi undoş tovuşlarni bildirgan. 11-asrda yana ikki harf — Օ va…

+ Harflarning şakli tarixan özgargan. Eng qadimgi şakl — yumaloq erkatagir, uning yana bir turi töğri çiziqli erkatagir. U 13-asr oxirigaça ustun bölgan, keyin tezyozarroq bolorgir tarqalgan. Örta asrlarda şxagir…

+ Arman tilining uzoq adabiy tarixi bor. Eng qadimgi saqlangan matni — 5-asrga oid Injil tarjimasi. Armança dastlabki tarjimalardan yana biri ham 5-asrga oid Arman Aleksandr romanidir. Armanlar miloddan avvalgi 6-asrga oi…

14 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

+ Arman tili (endonimi: հայերեն, hayeren) — hind-yevropa tillar oilasida alohida tarmoqni taşkil etuvçi til. U arman xalqining ona tili va Armanistonning rasmiy tilidir.

+ ## Tasnifi

+ Arman tili hind-yevropa tillarining mustaqil tarmoği hisoblanadi va bu tarmoqdagi yagona a'zodir. Tilşunoslar uçun u oila içidagi öziga xos fonologik özgarişlari bilan qiziq. Arman tilida satemlaşiş sentumlaşis…

+ Ba'zi tilşunoslar arman, yunon (va frigiya), alban hamda hind-eron tillari bir-biriga dialekt jihatidan yaqin bölgan, deb hisoblaydi. Bu taxminiy guruhda proto-arman tili proto-yunon va proto-hind-eron tillari örtasid…

+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar

+ Arman tili tarixan Arman toğligida gaplaşilgan, bugungi kunda arman diasporasida ham keng qöllanadi. Sözlaşuvçilarning taxminiy soni 5–7 million, rus tilidagi manbada esa 5,9–6,7 million deb körsatilgan.

+ Tilning ikki standart zamonaviy adabiy şakli bor. Şarqiy arman tili asosan Armanistonda sözlaşiladi. Ğarbiy arman tili dastlab hozirgi Turkiya hududida gaplaşilgan, arman genotsididan keyin esa asosan diasporada is…

+ ## Yozuvi

+ Arman tili öz yozuv tizimi — arman alifbosida yoziladi. Alifboni 405-yilda Mesrop Maştots yaratgan, u dastlab 36 harfdan iborat bölgan: 7 tasi unli, 29 tasi undoş tovuşlarni bildirgan. XI asrda yana ikki harf — Օ va…

+ Harflarning şakli tarixan özgargan. Eng qadimgi şakl — yumaloq erkatagir, uning yana bir turi töğri çiziqli erkatagir. U XIII asr oxirigaça ustun bölgan, keyin tezyozarroq bolorgir tarqalgan. Örta asrlarda şxag…

+ ## Tarixi

+ Arman tilining uzoq adabiy tarixi bor. Eng qadimgi saqlangan matni — V asrga oid Injil tarjimasi. Armança dastlabki tarjimalardan yana biri ham V asrga oid Arman Aleksandr romanidir. Armanlar miloddan avvalgi VI asrga o…

+ Til luğati tarixan ğarbiy örta eron tillaridan, ayniqsa parfiya tilidan ta'sirlangan; söz yasalişi va sintaksisiga ham parfiya ta'siri bölgan, biroq kamroq. Yunon, fors va suriya tillaridan ham köplab sözlar kirg…

+ Igor Dyakonov armançada xurrit-urartu substratini körgan. Hraç Martirosyan kabi zamonaviy tilşunoslar bunday kelib çiqişlarning köpini rad etadi, işonçli xurrit-urartu kelib çiqişli arman sözlari 10 tadan kam…

+ ## Xususiyatlari

+ Arman tilida 6 unli va 30 undoş fonema ajratiladi. Morfologiyasi asosan agglyutinativ bölib, tahlil elementlari ham bor. Aniqlik artikli söz oxiriga qöşiladi, gapda söz tartibi asosan ega–töldiruvçi–kesim (SOV). …

+ Luğatida eron tillaridan olingan sözlar boşqa qarzlardan köp. Til purizmi tufayli arab, fors va turk tillaridan olingan sözlar köp hollarda grabar sözlari bilan almaştirilgan.