Aseptika
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Aseptika (yunonça «a» — inkor qöşimçasi va «septikos» — çirituvçi, yiringli) — jarohat, operatsiya maydoni, tibbiy asbob va materiallarga kasallik qözğatuvçi mikroorganizmlar tuşişining oldini oluvçi usullar va qoidalar majmui. Inglizça Vikipediyaga köra, aseptikaning maqsadi — mutlaq sterillikka emas, aynan infeksiya yuqişining oldini olişga erişiş. Bu tamoyil zamonaviy jarrohlik va butun Tibbiyot amaliyotining asosiy talablaridan biri.1
Usullari
13ÖzME'ga köra, mikrobsizlik holati fizik (qizdiriş, nurlantiriş, qaynatiş, muzlatiş), kimyoviy (antiseptik moddalar bilan işlov beriş), mexanik va biologik usullar orqali ta'minlanadi. Aseptika quyidagilarni öz içiga oladi: jarrohlik asboblari, boğlov materiallari va boşqa buyumlarni sterillaş; jarroh qöllarini maxsus usullar bilan yuviş va zararsizlantiriş; operatsiya hamda tekşiruvlar paytida belgilangan qoidalarga qat'iy rioya qiliş; davolaş muassasalarida taşkiliy va sanitariya-gigiyena tadbirlarini töğri yöliga qöyiş.
Inglizça Vikipediyaga köra, zamonaviy amaliyotda qöl yuviş, qölqop, niqob, xalat kiyiş hamda asboblar, çok iplari va çoyşablarni sterillaş asosiy çoralar hisoblanadi. Operatsiya xonasida steril maydonni operatsiya hamşirasi yoki jarrohlik texnigi nazorat qiladi. Bunday çoralarga qaramay, operatsiyadan keyingi infeksiya xavfi hali ham 1–3 foiz atrofida saqlanib qoladi.
Antiseptikadan farqi
13Antiseptika jarohatga tuşib qolgan mikroblarni kimyoviy moddalar yordamida yöq qilişga qaratilgan bölsa, aseptika ularning jarohatga umuman tuşmasligini ta'minlaydi. ÖzME'ga köra, ikkala usul birgalikda qöllanadi; inglizça Vikipediya ham bugun ular bir-biri bilan uzviy boğliq deb qaralişini ta'kidlaydi.
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, 1847–1848-yillarda Ignats Zemmelveys tuğruqdan oldin qöl yuviş tuğruq isitmasini kamaytirişini isbotlagan. 1867-yilda Jozef Lister antiseptikani Lui Pasterning mikroblar nazariyasi bilan boğlagan. 1883-yilda Gustav Noyber steril xalat va örtuvlarni joriy etgan. ÖzME aseptika asosçisi sifatida nemis jarrohi Ernst fon Bergmanni tilga oladi; inglizça Vikipediyaga köra, u 1891-yilda asboblarni buğ bilan sterillaydigan avtoklavni amaliyotga kiritgan. Amerikalik jarroh Uilyam Xolsted esa rezina jarrohlik qölqoplarini qöllaşni boşlab bergan.
Ahamiyati
13ÖzME'ga köra, aseptika murakkab jarrohlik operatsiyalarini asoratsiz va xavfsiz bajariş imkonini beradi hamda tibbiyotning barça sohalarida qöllanadi. Uy şaroitida kuyiş yoki boşqa jarohatlarni boğlaşda ham uning qoidalariga amal qiliş tavsiya etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Aseptika // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2650 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAseptika. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2650
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2650
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Asepsisen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 692–693-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 692–693-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.