Austrian Sign Language
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Avstriya imo-işora tili (nemisça: Österreichische Gebärdensprache, ÖGS) — Avstriyada yaşovçi karlar jamoasi qöllaydigan imo-işora tili.
Tasnifi
13ÖGS va venger imo-işora tili tarixiy sabablarga köra özaro boğliq bölib körinadi (Vendagi birinçi karlar maktabi), biroq venger imo-işora tili ÖGS bilan emas, qöşni tillar bilan guruh hosil qiladi. Qarindoşlik darajasi böyiça batafsil tadqiqotlar yöq. ÖGS grammatikasining ayrim jihatlari nemis va şveysariya imo-işora tillariga öxşaydi, lekin luğat tarkibi farq qiladi (Skant va boşqalar, 2002). Vittman (1991) uni fransuz imo-işora tillari oilasiga kiritadi. Rus tilidagi Vikipediya maqolasiga köra, til fransuz imo-işora tili bilan qisman özaro tuşunarli va rus imo-işora tili bilan bir oilaga mansub; kattalar va bolalar şevalari bir-biridan farq qiladi.
Tarqalişi va sözlaşuvçilar
13Til Avstriyadagi karlar orasida tarqalgan. Ingliz tilidagi Vikipediya maqolasida (Krausneker, 2006 asosida) Avstriya karlar jamoasi taxminan 10 000 kişi deb körsatilgan. Jamoani Avstriya karlar federatsiyasi (Österreichischer Gehörlosenbund) vakil qiladi. ÖGS tarjimonlarining mamlakat miqyosidagi bitta kasbiy uyuşmasi mavjud.
Yozuvi
13ÖGS uçun alohida yozuv tizimi haqida manbalarda ma'lumot yöq. Rus tilidagi maqolada daktil alifbo va imlo uçun avtomatlaştirilmagan alifbo işlatilişi aytilgan. Ingliz tilidagi maqolaga köra, barmoq alifbosida 26 işora nemis alifbosining asosiy harflariga mos keladi, 3 işora umlautli harflarni (Ä/ä, Ö/ö, Ü/ü), 1 işora esa nemisça «sch» uç harfli birikmasini bildiradi.
Tarixi
13Rus tilidagi maqolada tilning 1870-yilda paydo bölgani aytilgan. Tilşunoslik tadqiqotlari 1990-yillarda boşlangan va asosan Klagenfurt hamda Graz universitetlarida olib borilgan. Karlar jamoasining 15 yillik sa'y-harakatlaridan söng ÖGS 2005-yil 1-sentabrda Avstriya parlamenti tomonidan qonuniy tan olindi. Klagenfurt universiteti (AAU) Erasmus+ doirasida «Deaf learning» (2015-yil 1-sentabr — 2018-yil 31-avgust) loyihasini amalga oşirdi: u ÖGS ona tili, yozma nemis tili ikkinçi til bölgan karlar kattalar savodxonligini oşirişga qaratilgan edi. Keyin «Deaf language awareness» loyihasi (2018-yil 1-sentabr — 2021-yil 7-iyul) ÖGS va yozma nemis tilini mustaqil örganiş uçun onlayn kurslar işlab çiqdi.
Xususiyatlari
13ÖGS grammatikasining ba'zi jihatlari nemis va şveysariya imo-işora tillariga öxşaydi, luğati esa ulardan farq qiladi. Kattalar va bolalar şevalari bir-biridan farq qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Austrian Sign Language // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/29 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAustrian Sign Language. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/29
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/29
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.