BAE Systems

BAE Systems — Londonda joylaşgan Britaniyaning köp millatli aerokosmik, qurol-yaroğ va axborot xavfsizligi kompaniyasi. U 1999-yil 30-noyabrda British Aerospace va Marconi Electronic Systems birlaşuvi natijasida taşkil topgan.

BAE Systems turli samolyotsozlik, kemasozlik, zirhli texnika, qurol-yaroğ va mudofaa elektronikasi kompaniyalarining vorisi hisoblanadi. British Aerospace 1977-yilda British Aircraft Corporation (BAC), Hawker Siddeley Group va Scottish Aviation kompaniyalarini milliylaştiriş va birlaştiriş yöli bilan tuzilgan (ingliz manbasida 29-aprel sanasi keltirilgan). 1979-yilda kompaniya Airbus konsorsiumiga 20 foiz uluş bilan kirgan. Rus manbasiga köra, 1981-yilda aksiyalarning 51,57 foizi, 1985-yilda qolgan uluş xususiylaştirilgan; faqat davlatda 1 funtlik «oltin» aksiya qolgan. Bu aksiya ustav özgarişlarini çeklaydi va çet ellik şaxslarning uluşini 15 foizdan oşirmaslikni talab qiladi (ingliz manbasi).

Marconi Electronic Systems General Electric Company (GEC) ning mudofaa bölinmasi edi; uning ildizi 1897-yilda Guglielmo Marconi asos solgan kompaniyaga borib taqaladi. GEC 1998-yil 22-dekabrda MESni sotuvga qöygaç, British Aerospace DASA bilan birlaşuv muzokaralarini töxtatib, MESni sotib olişni tanladi. Birlaşuv 1999-yil 19-yanvarda e'lon qilingan, bitim qiymati 7,7 mlrd funt sterling bölgan (ingliz manbasi).

Keyingi yillarda kompaniya bir qator özgarişlar qildi. 2001-yilda raketa bölinmalari MBDA qöşma korxonasiga birlaştirildi. 2004-yilda Alvis plc, 2005-yilda United Defense, 2007-yilda Armor Holdings (rus manbasiga köra 4,1 mlrd dollarga), 2008-yilda Tenix Defence sotib olindi. 2006-yilda Airbusdagi 20 foizlik uluş sotildi. 2008–2011-yillarda kompaniya beşta kiberxavfsizlik kompaniyasini sotib oldi.

Rus manbasiga köra, 2021-yil holatiga bölinmalar quyidagiça: aviatsiya (Typhoon, Tornado, Hawk samolyotlari, F-35 işlab çiqarişda iştirok, Tempest dasturi, MBDAdagi 37,5 foiz uluş); dengiz floti (Astute va Dreadnought suv osti kemalari, 26-tip fregatlari; asosiy şipyard Barrou-in-Furnessda); platformalar va xizmatlar; elektronika; axborot texnologiyalari.

Harbiy mahsulotlar orasida Typhoon, Jaguar, Harrier II va Tornado GR4 qiruvçi samolyotlari, Challenger 2 tanki, CV90, Warrior va Bradley piyoda jangovar maşinalari, Archer va M109A7 özi yurar artilleriya qurilmalari, HMS Queen Elizabeth aviataşuvçisi bor. Fuqarolik sohasida kompaniya 1970-yillardan gibrid transport texnologiyalarini işlab çiqadi; 2010-yil oxiriga kelib HybriDrive platformasi 2700 avtobusga örnatilgan. Kompaniyaga Qozoğistonning Air Astana aviakompaniyasi aksiyalarining 49 foizi tegişli (hamkorlik 2001-yilda boşlangan).

• Harbiy mahsulot kompaniya daromadining 96 foizini taşkil qiladi (rus manbasi).
• 2021-yilda harbiy mahsulot savdosi böyiça dunyoda 7-örin; Forbes Global 2000 (2022) röyxatida 411-örin.
• 2021-yil daromadining bölinmalar böyiça uluşi: aviatsiya 39 %, elektronika 21 %, dengiz floti 16 %, platformalar va xizmatlar 16 %, axborot texnologiyalari 8 %.
• Bozorlar böyiça: AQSH 43 %, Buyuk Britaniya 20 %, Saudiya Arabistoni 12 %, Qatar 6 %, Avstraliya 4 %.
• Ingliz manbasiga köra, 2024-yil daromadi böyiça dunyoda oltinçi, Yevropada eng yirik mudofaa pudratçisi.

Ştab-kvartira Londonda. Asosiy faoliyat hududlari: AQSH (BAE Systems Inc. şöba korxonasi), Buyuk Britaniya, Avstraliya, Saudiya Arabistoni, Qatar va Şvetsiya. Rus manbasiga köra, direktorlar kengaşi raisi 2014-yildan Rojer Karr (1946-yil 22-dekabrda tuğilgan), boş ijroçi direktor 2017-yil iyulidan Çarlz Vudbern (1971-yil mart).