Bambara
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
15 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Bambara (bamana, bamanankan) — Malida keng tarqalgan, mande tillari oilasiga mansub tonli til va mamlakatdagi asosiy umumiy muloqot tili.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Bambara (bamana, bamanankan) — Malining markaziy va ğarbiy qismida keng tarqalgan til. U Malida milliy til hisoblanadi va mamlakatda millatlararo muloqotning asosiy vositasi sifatida işlatiladi.
+ ## Tasnifi
+ Bambara mande tillari oilasiga kiradi. Rus Vikipediyasiga köra, u manden guruhining şarqiy kiçik guruhiga mansub va bambara bilan boşqa şarqiy tillar orasidagi çegaralar aniq emas. Inglizça Vikipediyada bambara ma…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Bambara Malining örta Niger havzasida, şimoli-ğarbda (Kay şahri va Mopti viloyati atrofi) tarqalgan. Bamako atrofidagi şarqiy, janubiy va şimoliy hududlarda, ayniqsa Segu viloyatida bambara sözlaşuvçilar eng zic…
+ Sözlaşuvçilar soni haqida manbalarda turliça ma'lumot bor. Rus Vikipediyasida ona tili sifatida taxminan 4 million kişi (2012-yil holatiga), ikkinçi til sifatida taxminan 10 million kişi körsatilgan. Inglizça Vi…
+ Bambara maktabda öqitiladi, radio va televideniyeda işlatiladi, diniy an'analarda keng qöllanadi. Unda ommabop-amaliy xarakterdagi yuzlab kitoblar çiqqan. Ingliz Vikipediyasiga köra, 2023-yilda yangi konstitutsiya q…
+ Bambaraning bir qança mahalliy şevalari bor. Ularning ayrimlari örtasida, şuningdek, standart bambara bilan özaro tuşuniş qiyin bölişi mumkin. Şevalarning umumqabul qilingan tasnifi yöq; ular taxminan ğarbiy …
+ ## Yozuvi
+ Bambara asosan lotin yozuvida yoziladi. Alifbo 1967-yilda işlab çiqilgan va qabul qilingan, 1982-yilda isloh qilingan. 1982-yilgaça Ɛ, Ɲ, Ɔ örnida È, Ny, Ò harflari işlatilgan. Tonlar yozuvda belgilanmaydi (ingliz m…
+ Şaxsiy yozişmalarda va xöjalik hisoblarida arab yozuvi (ajami) çeklangan miqdorda qöllanadi. N'Ko yozuvi ham işlatiladi; rus Vikipediyasiga köra, uning maşhurligi ortmoqda. Ingliz manbasida N'Ko va arab yozuvi ha…
+ Bundan taşqari, 1930-yildan Assatiemaladan Woyo Couloubayi (taxminan 1910–1982) masaba (ma-sa-ba) böğin yozuvini işlab çiqqan. Rus Vikipediyasiga köra, u 1930–1970-yillarda Kaarta viloyatida işlatilgan; ingliz man…
+ ## Tarixi
+ Lotin yozuvida yoziş fransuz mustamlakasi davrida boşlangan, birinçi imlo 1967-yilda joriy etilgan. Yozma adabiyot sekin rivojlanmoqda, çunki fransuz tili «savodxonlar tili» sifatida ustun. Savodxonlik, ayniqsa, qiş…
+ ## Xususiyatlari
+ Bambara tuzilişi jihatidan analitik, asosan izolyatsiyalovçi va tonli til. Gap tuzilişida söz tartibi ega–töldiruvçi–fel (SOV) bölib, kelişik şakllari örniga qat'iy söz tartibi qöllanadi. Ega ketidan keladiga…
+ Rus manbasiga köra, sözlarning 90 foizdan köpi ikki ton sinfidan biriga kiradi. Ingliz manbasida ikki ton (örta va yuqori) körsatilgan, masalan, sa «ölmoq» va sá «ilon».
+ Otlarda grammatik jins yöq. Kerak bölsa, erkak va ayol jinsi -cɛ (ingliz manbasida -kɛ ham) hamda -muso qöşimçalari bilan aniqlanadi. Köplik -u (yozuvda -w) qöşimçasi bilan yasaladi. Sifatlar asosan holat fe'lla…
+ Luğatida arab tilidan (ayniqsa din va savdo sohasida), şuningdek volof, baule va fransuz tillaridan özlaşmalar bor. Şahar şevalarida fransuz sözlari köp qöllanadi, masalan, est-ce que va parce que boğlovçilari…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q33243
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.