Barrikada
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Barrikada (fransuzça barricade, barrique — «boçka» sözidan) — köça, yöl, köprik yoki toğ yölini kesib qöyiş uçun qöl ostidagi turli narsalardan quriladigan sun'iy mudofaa tösiği. ÖzME uni «köça bandi» deb ham ataydi. Barrikada hujum qilayotgan tomonning yölini töşadi, himoyalanuvçilarga esa pana va otiş nuqtasi böladi.12
Nomi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, söz fransuzça «barrique» — «boçka» sözidan kelib çiqqan. Dastlab bunday tösiqlar içiga tuproq yoki toş tölatilgan böş vino boçkalaridan qurilgan. ÖzME'ga köra, Örta Osiyoning tarixiy manbalarida barrikada «çep» deb tilga olinadi.
Qurilişi
13ÖzME'ga köra, XIX asrgaça barrikadalar toş, qum tölatilgan qop, xoda, yiqitilgan daraxt va şunga öxşaş narsalardan qurilgan. Rusça Vikipediyada ular qatorida quriliş çiqindilari, mebel, yeşiklar, beton bloklar va transport vositalarining qismlari ham tilga olinadi. XX asrdan boşlab aholi yaşaydigan joylarni tank va zirhli maşinalardan himoya qiliş uçun temir-beton va turli bloklardan maxsus muhandislik tösiqlari qurila boşlagan; ÖzME'ga köra, ular köça va yöllarga şaxmat taxtasi tartibida ikki-uç qator qilib joylaştiriladi.
Rusça Vikipediyaga köra, barrikadalar odatda töp yoki tank yordamida buziladi, çunki ularga piyoda askarlar bilan töğridan-töğri hujum qiliş katta yöqotişlarga olib keladi.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, barrikadalardan bosqinçilarga qarşi qadimdan foydalanilgan. Inglizça Vikipediya bunga misol sifatida miloddan avvalgi V asrda forslar Afinani bosib olganda akropol himoyaçilarining tösiqlarini va Plateya şahri aholisining köçalarga aravalar qöyib çiqqanini keltiradi.
Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, Yevropada barrikada ayniqsa Parij bilan boğliq: 1588-yil mayida parijliklar qirol Genrix III qöşinlarini barrikadalar yordamida şahardan çiqişga majbur qilgan, 1648-yilda esa Fronda harakati paytida köçalarda ikki mingga yaqin barrikada qurilgan. 1830-yilgi inqilob kunlarida bir keçada tört mingdan ortiq barrikada barpo etilgan. 1848-yilgi inqiloblar davrida barrikadalar Vena, Berlin, Milan va boşqa şaharlarda ham paydo bölib, XIX asrda inqilobiy kuraşning ramziga aylangan.
ÖzME'ga köra, barrikadalar 1871-yilgi Parij kommunasi davrida va 1905–1907-yillardagi Rossiya inqilobi paytida keng qöllanilgan. Rusça Vikipediyaga köra, ayniqsa 1905-yil dekabridagi Moskva qözğoloni barrikada janglari bilan esda qolgan. XX asr uruşlarida ham şahar janglarida barrikadalardan keng foydalanilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Barrikada // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3190 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABarrikada. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3190
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3190
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Баррикадаru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Barricadeen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 1-jild, 131-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 131-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.