Batut
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Batut, batud (fransuzça «batoude», italyança «battuta» — aynan «zarba») — çetlari pölat prujinalar yoki rezina tasmalar bilan rama ustiga tarang tortilgan, sakraş uçun möljallangan sport anjomi; şuningdek bu anjomda bajariladigan sakraşlardan iborat sport turi. ÖzME'ga köra, batutdan akrobatlar, suvga sakrovçilar va gimnastlar mahorat oşiriş uçun foydalanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, sport sifatidagi batutda sakraş (trampolin gimnastikasi) Olimpiya turi bölib, sportçilar batut ustida sakrab akrobatik harakatlar bajaradi.12
Anjomi
13ÖzME'ga köra, batut törtburçak şakldagi, «sim karavot»ga öxşaş anjom bölib, uning uzunligi 5 m, eni 1,5 m, poldan balandligi 1,2 m. Sportçilar bir maromda baland sakrab, havoda öz öqi atrofida aylaniş va burilişlarni bajaradi.
Paydo bölişi va rivoji
13ÖzME'ga köra, batutda sakraş AQŞda paydo bölgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, 1930-yillar boşida amerikalik Jorj Nissen trapetsiya artistlarining himoya törida sakrab öynaganini kuzatib, öz garajida birinçi zamonaviy batutni yasagan; u bu anjomni suvga sakraş va akrobatika maşğulotlarida qöllagan. Nissen batut işlab çiqaradigan kompaniya ham taşkil etgan. Rusça Vikipediyaga köra, AQŞning birinçi milliy çempionati 1948-yilda ötkazilgan, keyinroq bu sport Yevropaga yoyilgan.
ÖzME'ga köra, batutda sakraş xalqaro federatsiyasiga 1964-yilda asos solingan va şu yildan jahon çempionatlari ötkazib kelinadi; 1991-yilda federatsiyaga 40 ga yaqin mamlakat a'zo bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, federatsiya 1964-yil 4-martda Frankfurt-Maynda tuzilgan, birinçi jahon çempionati esa şu yilning 21-martida Londonda bölib ötgan. 1999-yildan batutda sakraş Xalqaro gimnastika federatsiyasi tarkibidagi yönalişga aylangan. Yakka sakraş 2000-yilgi Sidney Olimpiya öyinlari dasturiga kiritilgan, ilk Olimpiya çempionlari Irina Karavayeva va Aleksandr Moskalenko bölgan.
Musobaqa turlari va qoidalari
13Inglizça Vikipediyaga köra, bu guruhga yakka batut, sinxron batut, ikki tomonlama mini-batut va akrobatik yölakçada sakraş kiradi, ulardan faqat yakka batut Olimpiya dasturida bor. Musobaqa maşqi batut sirtiga 10 marta tegişdan iborat; har bir harakat oyoq, örindiq, qorin yoki orqa holatidan boşlanib, şu holatlardan biriga tuşiş bilan tugaydi. Baholaşda harakatlarning murakkabligi, havoda bölgan vaqt hisobga olinadi, bajariş sifatidagi kamçiliklar va batut markazidan uzoqlaşiş uçun esa ball ayriladi. ÖzME'ga köra, yakka va sinxron juftlik musobaqalari ötkaziladi.
Özbekistonda
13ÖzME'ga köra, batutda sakraş Özbekistonga 1972-yilda kirib kelgan. T. Miroqilov 1981-yilda bu sport turida birinçi sport ustasi bölgan, 1984-yilda Toşkentdagi 3-bolalar va ösmirlar sport maktabida ilk batut bölimi oçilgan. ÖzME ma'lumotiça, özbekistonlik D. Polyaruş 1987-yilda ösmirlar örtasida Yevropa çempioni bölgan va keyinçalik yana beş marta qit'a birinçiligida ğolib çiqqan; 1990-yilda Germaniyadagi jahon çempionatida ikki oltin va bir kumuş medal olgan, 1997-yilda Kanadada ikkinçi marta jahon kubogini qölga kiritgan. 1991-yilda D. Polyaruş xizmat körsatgan sport ustasi, uning murabbiyi N. Jixareva (N. Aydinova) esa «Özbekistonda xizmat körsatgan murabbiy» unvoniga sazovor bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Batut // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3106 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABatut. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3106
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3106
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Прыжки на батутеru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Trampoliningen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 1-jild, 146-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 146-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.