Botken
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Botken (qirğizça: Batken) — Qirğizistonning janubi-ğarbidagi şahar, Botken viloyatining va Botken tumanining ma'muriy markazi. Nomi suğd tilidagi «şamollar şahri» ma'nosidagi sözlarga borib taqaladi.
Tarixi
13Botken qişloği 1934-yil aprelida şu nomli tumanning markazi sifatida taşkil etilgan. 1999-yilda Oş viloyatining uçta ğarbiy tumanidan Botken viloyati tuzildi va uning markazi Botken böldi. Rus Vikipediyasiga köra, bu hududlarni boşqarişni samaraliroq qiliş uçun jangarilarning bir qator hujumlaridan keyin qilingan. Ingliz Vikipediyasiga köra, qöşni Tojikiston va Özbekistondagi radikal islomiy faollik haqidagi xavotirlar bu çekka toğli hududda hukumatning yanada bevosita mavjudligini talab qilgan.
2000-yilda qişloqqa şahar maqomi berildi, şaharning birinçi meri etib Sultonov Mamasidiq Mamadiyeviç tayinlandi. 2000-yilda aholisi 10 987 kişi edi. 2001-yilda şaharga uçta çekka qişloq böysundirildi. Ingliz Vikipediyasiga köra, 2000-yildan beri şahar viloyat ahamiyatiga molik şahar hisoblanadi, ya'ni tumanga kirmaydi, biroq Botken tumanining ma'muriy markazi bölib qolmoqda.
2022-yil sentyabrida şahar atrofida çegara töqnaşuvlari yuz berdi. Ingliz Vikipediyasiga köra, şahar öqqa tutilib, jiddiy zarar körgan; 16-sentyabrda Tojikistondan bir neça kilometr uzoqlikda joylaşgan şaharning öziga ham alohida snaryadlar tuşgan.
Geografiyasi
13Şahar Qirğizistonning janubi-ğarbida, Farğona vodiysining janubiy çekkasida, Oşdan taxminan 240 km ğarbda joylaşgan. Umumiy maydoni 5180 ga. Şaharning öz hududi (tomorqa yerlarsiz) 1143 ga, qişloq xöjaligi yerlari 4037 ga, şu jumladan 2400 ga yaylov.
Şahar ma'muriyatiga böysunuvçi hudud 2009-yilda 205 km² bölib, şundan 51,8 km² şahar çegarasida, 153 km² uçta çekka qişloq bilan qişloq hududlari edi. 2017-yil holatiga köra şahar ma'muriyatiga Bozor-Boşi, Buloq-Boşi, Keleçek, Qizil-Don, Qizil-Jol va Çet-Buloq qişloqlari böysungan.
Iqlimi haqida manbalar turliça yozadi. Rus Vikipediyasiga köra, Kyoppen tasnifi böyiça Cfa, örtaça yillik harorat 12,3 °C, yillik yoğin 1040 mm. Ingliz Vikipediyasiga köra, sovuq daşt iqlimi (BSk), örtaça yillik harorat 11,6 °C, yoğin 367 mm.
Aholisi
13Aholi sonining ma'lumotlari manbalarda har xil, çunki ular turli hududiy çegaralarni öz içiga oladi. Özbek Vikipediyasida aholisi 13 435 kişi deb körsatilgan. 2009-yilda şaharda 19 718 kişi yaşagan: 19 519 nafari (99,0 %) qirğizlar, şuningdek 64 tatar, 48 rus, 46 özbek, 26 tojik, 3 uyğur va 12 nafar boşqa millat vakili. Aholining 33,8 % i rus tilini ikkinçi til sifatida bilişini bildirgan. 2009-yilda şahar ma'muriyatiga böysunuvçi hududda jami 23 134 kişi yaşagan.
2022-yil 1-yanvar holatiga rus Vikipediyasi aholini 28 559 kişi deydi. Ingliz Vikipediyasiga köra, 2021-yilda Buloq-Boşi, Qizil-Jol va Bozor-Boşi qişloqlari bilan birga aholi 27 730 kişi, şaharning özida esa 15 805 kişi bölgan.
Iqtisodiyoti va ta'lim
13Ingliz Vikipediyasiga köra, Botken aeroporti şaharni Bişkek bilan boğlaydi, 2000-yildan beri şaharda kiçik universitet faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Botken // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/957 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABotken. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/957
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/957
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
27 730 kişi
+106,4 %2009-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q478031wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q4062381wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.