Depressiya (iqtisodiyot)
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Depressiya (lotinça depressio — «bosiliş, susayiş») — iqtisodiyotda: iqtisodiy tanglik (inqiroz) natijasida va undan söng boşlanadigan uzoq turğunlik davri. Inglizça Vikipediyaga köra, iqtisodiy depressiya bir yoki bir neça yirik milliy iqtisodiyotda faollik pasayişi oqibatida yuzaga keladigan uzoq muddatli tanazzul bölib, u odatdagi iqtisodiy sikl doirasidagi retsessiyadan çuqurroq va uzoqroq böladi.1
Belgilari
13ÖzME'ga köra, depressiya davrida işlab çiqariş ösmaydi, iqtisodiy jonlaniş kuzatilmaydi, işsizlar soni köpayadi. Narxlar bir meyorga tuşgan bölsa ham, tovar va xizmatlarga talab past bölib qoladi; omborlardagi tovar zaxiralari ortmaydi, ularning bir qismi arzonlaştirib sotiladi. Inglizça Vikipediya depressiyaga xos boşqa belgilarni ham sanaydi: savdo, ayniqsa xalqaro savdo hajmining keskin qisqarişi, valyuta kurslarining beqarorligi, narxlar umumiy darajasining tuşişi (deflyatsiya), moliyaviy inqirozlar, birjadagi qulaşlar va banklarning sinişi.
Iqtisodiy sikldagi örni
13ÖzME depressiyani tanglikdan keyingi bosqiç sifatida körib çiqadi: arzon sotilgan mahsulot zararini qoplaş uçun korxonalar xarajatlarni qisqartiradi, iş haqini pasaytiradi va mehnat unumdorligini oşirişga harakat qiladi. Şu ma'noda depressiya inqiroz öz nihoyasiga yetganini va iqtisodiyotda avval jonlaniş, söngra yuksaliş boşlaniş ehtimolini bildiradi. Inglizça Vikipediyaga köra ham inqiroz va undan keyingi tanazzul iqtisodiy sikllarning tarkibiy qismi hisoblanadi, ularda ösiş va pasayiş bir-birini almaştirib turadi.
Tarixiy misollar
13Inglizça Vikipediyaga köra, bugungi kunda «depressiya» atamasi köpinça 1930-yillardagi Buyuk depressiya bilan boğlanadi; köp iqtisodçilar uning AQŞdagi davomiyligini 1929–1941-yillar deb hisoblaydi. Bu nom ingliz iqtisodçisi Laynel Robbinsning 1934-yilgi kitobi orqali muomalaga kirgan, AQŞ prezidenti Gerbert Guver esa uni keng ommalaştirgan. Undan oldin «buyuk depressiya» deb 1873–1896-yillardagi uzoq tanazzul atalgan; hozir u Uzoq depressiya nomi bilan ma'lum. 2008–2009-yillardagi jahon inqirozi ham ba'zan depressiya deb atalgan, ammo u köproq «Buyuk retsessiya» nomi bilan tanilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Depressiya (iqtisodiyot) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3508 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADepressiya (iqtisodiyot). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3508
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3508
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Economic depressionen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 202-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 202-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.