Faqih
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Faqih — islom huquqi (fiqh) boʻyicha mutaxassis, islom ilohiyotchisi va huquqshunosi.→ Faqih — islom huquqi (fiqh) böyiça mutaxassis, islom ilohiyotçisi va huquqşunosi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
3 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− «Faqih» tushunchasi VII asrning ikkinchi yarmida shakllangan. U avvalo Hijoz va Iroqdagi diniy-huquqiy maktablar faoliyati bilan bogʻliq boʻlib, bu maktablar islomiy turmush tarzi me’yorlarini Qurʼon va sunna asosida ish…
− IX asrga kelib faqihlar shahar aholisining nufuzli qatlamiga aylandi, hukmdorlar ular bilan hisoblashishga majbur boʻldi. Turli davlat lavozimlariga nomzodlar asosan ularning orasidan tayinlangan, shu sababli ular islom …
+ «Faqih» tuşunçasi 7-asrning ikkinçi yarmida şakllangan. U avvalo Hijoz va Iroqdagi diniy-huquqiy maktablar faoliyati bilan boğliq bölib, bu maktablar islomiy turmuş tarzi me'yorlarini Qur'on va sunna asosida işla…
+ 9-asrga kelib faqihlar şahar aholisining nufuzli qatlamiga aylandi, hukmdorlar ular bilan hisoblaşişga majbur böldi. Turli davlat lavozimlariga nomzodlar asosan ularning orasidan tayinlangan, şu sababli ular islom d…
13 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 32
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Faqih — islom huquqi (fiqh) böyiça mutaxassis, islom ilohiyotçisi va huquqşunosi.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Faqih→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 32
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Faqih (arab. فقيه — bilguvçi) — islom ilohiyotçisi va huquqşunosi, fiqh böyiça mutaxassis. Fiqhni puxta egallagan ilohiyotçi-huquqşunoslar faqih deyiladi.
+ ## Vazifalari
+ Fiqh — şariatning inson tomonidan tuşunilişi hisoblanadi. Musulmonlar şariatni Qur'on va sunnada bayon etilgan ilohiy qonun deb biladi. Şariat Qur'on va sunnani ijtihod orqali şarhlaş yöli bilan kengaytiriladi va…
+ Fiqh islomda marosimlarga rioya qiliş, axloq va ijtimoiy qonunçilik masalalarini körib çiqadi. Boşqa bir fikrga köra, fiqh şariatning me'yoriy-huquqiy qismi bölib, asosan musulmonlarning jamiyatdagi xulq-atvor no…
+ Hukmlar çiqariş usullari usul al-fiqh kitoblarida bayon etilgan. Huquqşunoslarning aksariyati tört dalilni qabul qiladi: Qur'on, sunna, ijmö (kelişuv) va qiyos (öxşatiş). Zohiriylar qiyosni joiz deb hisoblamaydi…
+ ## Tarixi
+ «Faqih» tuşunçasi VII asrning ikkinçi yarmida şakllangan. U avvalo Hijoz va Iroqdagi diniy-huquqiy maktablar faoliyati bilan boğliq bölib, bu maktablar islomiy turmuş tarzi me'yorlarini Qur'on va sunna asosida iş…
+ Talab etiladigan bilimlar hajmi tez oşgani sari fiqh bilan kasb sifatida şuğullanuvçilar (öqituvçilar, işlar böyiça vakillar, hujjat tuzuvçilar, kotiblar va boşqalar) soni köpaydi. Fiqhni kasbiy biliş qozila…
+ IX asrga kelib faqihlar şahar aholisining nufuzli qatlamiga aylandi, hukmdorlar ular bilan hisoblaşişga majbur böldi. Turli davlat lavozimlariga nomzodlar asosan ularning orasidan tayinlangan, şu sababli ular islom …
+ Hozirgi davrda islom mavqei kuçli joylarda faqihlarning ta'siri ham kuçli. Ommabop adabiyotda faqihlar şartli ravişda ruhoniylarga tenglaştiriladi. Zamonaviy faqihlar heç qanday ijtimoiy imtiyozga ega emas; ilohiyo…
+ ## Ta'limi va malakasi
+ Faqih deb ijtihod şartlarini töliq yoki qisman bajargan kişi hisoblanadi. Ijtihod şartlarini töliq bajargan faqih ba'zan mujtahid mutlaq (çeklanmagan huquqşunos-olim) deb ataladi. Bu darajaga yetmagan faqih odatda…
+ Mujtahid mutlaqdan quyi daraja — mujtahid muqayyad (çeklangan huquqşunos-olim). U hukmlarni öz mazhabi yoki ixtisoslik sohasi doirasida çiqarişi lozim. Bu qaraşga köra, ijtihod qobiliyatiga muayyan sohalarda eriş…
+ Sunniylar nuqtai nazariga köra, hozirgi davrda mujtahid mutlaq darajasiga yetgan huquqşunoslar yöq yoki juda kam. Oniki imomli şialar qaraşiga köra esa har bir marjaʼ şu darajaga yetgan. Sunniy «Living Islam» sayt…
+ Hozirgi davrda sunniylar amalida tört maşhur fiqh mazhabi, şialarda esa ikki (yoki uç) mazhab mavjud.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q1999841
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.