Fizika
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Materiya, energiya va ularning o‘zaro ta’sirini o‘rganadigan fan.→ Materiya, energiya va ularning özaro ta'sirini örganadigan fan. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
10 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Fizika tarixini uch davrga boʻlib oʻrganish mumkin: qadimgi zamondan XVII asrgacha; XVII asrdan XIX asr oxirigacha (klassik fizika); XIX asr oxiridan hozirgacha (hozirgi zamon fizikasi).
− Qadimgi davrda moddaning atomlardan tuzilganligi haqidagi gʻoyalar yaratildi (Demokrit, Epikur, Lukretsiy), Arximed gidrostatika rivojiga asos soldi. Aristotel fizika nomli asar yozdi; ruscha manbaga koʻra, uning fizikas…
− XVII asrda Galiley mexanik harakatni tajriba orqali oʻrganib, uni matematik formulalar bilan ifodalash zarurligini koʻrsatdi. Nyuton 1687-yilda klassik mexanikaning asosiy qonunlarini bayon qildi va butun olam tortishish…
− XX asr boshida Plank kvant nazariyasini, Eynshteyn nisbiylik nazariyasini yaratdi; keyinchalik kvant mexanikasi rivojlandi (Geyzenberg, Shryodinger, Dirak) va elementar zarralar fizikasining Standart modeli shakllandi.
+ Fizika tarixini uç davrga bölib örganiş mumkin: qadimgi zamondan 17-asrgaça; 17-asrdan 19-asr oxirigaça (klassik fizika); 19-asr oxiridan hozirgaça (hozirgi zamon fizikasi).
+ Qadimgi davrda moddaning atomlardan tuzilganligi haqidagi ğoyalar yaratildi (Demokrit, Epikur, Lukretsiy), Arximed gidrostatika rivojiga asos soldi. Aristotel fizika nomli asar yozdi; rusça manbaga köra, uning fizikas…
+ 17-asrda Galiley mexanik harakatni tajriba orqali örganib, uni matematik formulalar bilan ifodalaş zarurligini körsatdi. Nyuton 1687-yilda klassik mexanikaning asosiy qonunlarini bayon qildi va butun olam tortişiş q…
+ 20-asr boşida Plank kvant nazariyasini, Eynşteyn nisbiylik nazariyasini yaratdi; keyinçalik kvant mexanikasi rivojlandi (Geyzenberg, Şryodinger, Dirak) va elementar zarralar fizikasining Standart modeli şakllandi.
8 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Fizika→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 20
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Fizika (yunonça φυσική — «tabiiy», φύσις — «tabiat») — tabiatning eng keng tarqalgan qonunlari, modda, uning tuzilişi, harakati va özgariş qoidalarini örganuvçi tabiiy fan. Fizika eng qadimgi ilmiy fanlardan biri h…
+ ## Nimani örganadi
+ Fizikaning örganiş predmeti — materiya (modda va maydonlar körinişida), uning harakatning eng umumiy şakllari hamda materiya harakatini boşqaruvçi fundamental özaro ta'sirlar. Ba'zi qonuniyatlar barça moddiy tiz…
+ ## Tarixi
+ Fizika tarixini uç davrga bölib örganiş mumkin: qadimgi zamondan XVII asrgaça; XVII asrdan XIX asr oxirigaça (klassik fizika); XIX asr oxiridan hozirgaça (hozirgi zamon fizikasi).
+ Qadimgi davrda moddaning atomlardan tuzilganligi haqidagi ğoyalar yaratildi (Demokrit, Epikur, Lukretsiy), Arximed gidrostatika rivojiga asos soldi. Aristotel fizika nomli asar yozdi; rusça manbaga köra, uning fizikas…
+ XVII asrda Galiley mexanik harakatni tajriba orqali örganib, uni matematik formulalar bilan ifodalaş zarurligini körsatdi. Nyuton 1687-yilda klassik mexanikaning asosiy qonunlarini bayon qildi va butun olam tortişiş…
+ XX asr boşida Plank kvant nazariyasini, Eynşteyn nisbiylik nazariyasini yaratdi; keyinçalik kvant mexanikasi rivojlandi (Geyzenberg, Şryodinger, Dirak) va elementar zarralar fizikasining Standart modeli şakllandi.
+ ## Tarmoqlari va usullari
+ Fizika eksperimental va nazariy fizikaga bölinadi. Eksperimental fizika tajribalar asosida yangi ma'lumotlar oladi va qonunlarni tekşiradi; nazariy fizika qonunlarni ta'riflaydi, hodisalarni tuşuntiradi va yuz berişi…
+ Asosiy qismlari: klassik mexanika, elektrodinamika va klassik maydon nazariyasi, kvant mexanikasi, statistik fizika va termodinamika, optika va spektroskopiya, molekulyar fizika, atom fizikasi, kvant maydonlar nazariyasi…
+ Fizik tadqiqot kuzatiş va tajribadan boşlanadi: qonuniyat aniqlanadi, hodisa ideallaştirilib model yaratiladi, qonun tajribada tekşiriladi va nazariya quriladi. Şu bilan birga, muhim kaşfiyotlar nazariy farazlardan…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q413
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.