futbolçi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Futbolçi — futbol öyinida iştirok etuvçi öyinçi. Futbol — jamoaviy sport turi bölib, unda maqsad raqib darvozasiga oyoq yoki qöldan taşqari tana a'zolari bilan köproq gol urişdir.
Vazifalari
13Futbol jamoasi maydonda 11 nafar öyinçidan iborat. Jamoada darvozabon, himoyaçi, yarim himoyaçi va hujumçi örinlari bor, şuningdek sardor, boşlanğiç tarkib va zaxira öyinçilar tilga olinadi. Maydondagi örinlar majburiy emas.
Öyin vaqtida futbolçilar töpni asosan oyoq bilan boşqaradi, uradi yoki uzatadi. Boş, kökrak va sonlardan ham keng foydalaniladi, ammo qöl va bilakdan foydalaniş mumkin emas. Faqat darvozabonlar öz jarima maydonçasi içida qöl bilan öynaşi mumkin.
Öyin qoidalariga rioya qiliş ham futbolçining vazifasi. Qoidalar 1863-yildan beri amal qiladi, ularni 1886-yildan Futbol assotsiatsiyalari xalqaro kengaşi (IFAB) yuritadi. Futbolçilar qoidalarga köra maxsus jihozda öynaydi: yenglik köylak (futbolka), trusi, getra, himoya qalqonlari (şitki) va butsalar.
Tarixi
13Töp bilan öynaladigan öyinlar köp mamlakatlarda mavjud bölgan. Xitoyda «Szyuy» (cuju) öyini, Yaponiyada «kemari», qadimgi Rimda «harpastum» öynalgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, cuju tarixiy dalili bor eng qadimgi tepiş öyinidir.
Zamonaviy qoidalar 19-asr örtalarida Angliya maktablaridagi turliça öyinlarni bir xillaştirişga urinişlardan kelib çiqqan. 1857-yilda birinçi ixtisoslaşgan klub — «Şeffild» taşkil etilgan, 1863-yilda Angliya Futbol assotsiatsiyasi qoidalar töplamini qabul qilgan.
Professional futbolçilik yöli bilan boğliq voqealar: 1882-yilda qoidalarga öyinçilarga haq tölaşni taqiqlovçi band kiritilgan, 1885-yilda esa assotsiatsiya futbolçilarga maoş tölaşga ruxsat berib, professional futbolni de-fakto qonuniylaştirgan. 1888-yilda dunyodagi birinçi milliy liga — Futbol ligasi taşkil topgan. Dastlabki rasmiy xalqaro uçraşuv Şotlandiya va Angliya örtasida ötgan (rus tilidagi manbada sanasi 1872-yil 30-noyabr deb körsatilgan). 1904-yilda Parijda FIFA tuzilgan, 1930-yilda esa birinçi jahon çempionati ötkazilgan.
FIFA 2001-yilda e'lon qilgan sörovga köra, 200 dan ortiq mamlakatda 240 milliondan ortiq kişi muntazam futbol öynaydi.
Ta'limi va malakasi
13Manbalarda futbolçi kasbi uçun ta'lim yoki malaka talablari haqida ma'lumot yöq. Faqat quyidagilar ma'lum: muntazam nerv-muşak maşq dasturlari (masalan, FIFA 11+) kattalar va yoşlar orasida jarohat, ayniqsa oğir jarohatlar, körsatkiçini bir neça ön foizga kamaytirişi aniqlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)futbolçi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1044 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAfutbolçi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1044
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1044
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.