Genetika
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Biologiyaning tarmog‘i: irsiyat va o‘zgaruvchanlikni o‘rganadi.→ Biologiyaning tarmoği: irsiyat va özgaruvçanlikni örganadi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
13 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Hayvon va oʻsimliklarning baʼzi xususiyatlari nasldan naslga oʻtishi qadimdan maʼlum boʻlib, chorvachilik va dehqonchilikda tanlab koʻpaytirishda qoʻllanilgan. Zamonaviy genetika Gregor Mendel mehnatlaridan keyin rivojla…
− Mendel qonunlari uzoq vaqt eʼtibordan chetda qoldi. 1900-yilda Hugo de Vries, Carl Correns va Erich von Tschermak tadqiqotlari tufayli ular qayta kashf qilindi; shu sababli 1900-yil genetika mustaqil fan sifatida shaklla…
− Tekshiriladigan obyektiga qarab genetika odam, hayvonlar, oʻsimliklar, mikroorganizmlar va viruslar genetikasiga boʻlinadi. Qoʻllanadigan usullariga koʻra klassik (mendelcha), sitogenetika, biokimyoviy, molekulyar, fizio…
+ Hayvon va ösimliklarning ba'zi xususiyatlari nasldan naslga ötişi qadimdan ma'lum bölib, çorvaçilik va dehqonçilikda tanlab köpaytirişda qöllanilgan. Zamonaviy genetika Gregor Mendel mehnatlaridan keyin rivojla…
+ Mendel qonunlari uzoq vaqt e'tibordan çetda qoldi. 1900-yilda Hugo de Vries, Carl Correns va Erich von Tschermak tadqiqotlari tufayli ular qayta kaşf qilindi; şu sababli 1900-yil genetika mustaqil fan sifatida şaklla…
+ Tekşiriladigan obyektiga qarab genetika odam, hayvonlar, ösimliklar, mikroorganizmlar va viruslar genetikasiga bölinadi. Qöllanadigan usullariga köra klassik (mendelça), sitogenetika, biokimyoviy, molekulyar, fizio…
12 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Genetika→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 34
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Genetika — jonli organizmlardagi nasldorlik va turlanişni örganuvçi fan. Atama qadimgi yunonça γένεσις (genesis) sözidan olingan bölib, „kelib çiqiş“, „paydo böliş“ ma'nosini anglatadi.
+ ## Nimani örganadi
+ Genetikaning asosiy vazifasi irsiyatning moddiy asoslari hisoblangan xromosoma, genlar va nuklein kislotalar (DNK, RNK) tuzilişi hamda funksiyalarini tadqiq qiliş orqali organizmlar belgilarining rivojlanişi va kelgus…
+ Nasldorlikning asosiy birligi — gen. Genning farqli şakllari allellar deb ataladi. Organizmdagi allellar töplami genotip, ular tufayli paydo böladigan xususiyatlar esa fenotip deyiladi. Organizmning körinişi va xatt…
+ Amaliy jihatdan genetika serhosil ösimlik navlari, mahsuldor hayvon zotlari va mikroorganizm ştammlarini yaratiş, irsiy kasalliklarning sabablarini örganib, ularning oldini oliş va davolaş usullarini işlab çiqiş…
+ ## Tarixi
+ Hayvon va ösimliklarning ba'zi xususiyatlari nasldan naslga ötişi qadimdan ma'lum bölib, çorvaçilik va dehqonçilikda tanlab köpaytirişda qöllanilgan. Zamonaviy genetika Gregor Mendel mehnatlaridan keyin rivojla…
+ Mendel qonunlari uzoq vaqt e'tibordan çetda qoldi. 1900-yilda Hugo de Vries, Carl Correns va Erich von Tschermak tadqiqotlari tufayli ular qayta kaşf qilindi; şu sababli 1900-yil genetika mustaqil fan sifatida şaklla…
+ 1911-yilda Thomas Hunt Morgan genlar xromosomalarda joylaşganini ta'kidladi; 1913-yilda uning şogirdi Alfred Sturtevant genlar xromosomada çiziqli joylaşganini körsatdi. Morgan va xodimlarining işlari irsiyatning x…
+ Molekulyar genetikada 1928-yilda Frederick Griffith transformatsiya hodisasini oçdi, 1944-yilda Avery–MacLeod–McCarty tajribasi bu jarayon uçun DNK mas'ul ekanini aniqladi. 1953-yilda James Watson va Francis Crick DNK …
+ Mutatsiya nazariyasini de Vries 1903-yilda ilgari surdi. 1927-yilda Hermann Muller drozofila paşşasiga radiatsiya ta'sir ettirib, sun'iy mutatsiyalar oliş mumkinligini isbotladi.
+ Özbekistonda genetika tadqiqotlari asosan madaniy ösimliklar, ayniqsa ğöza genetikasi va seleksiyasi, hayvonlar genetikasi, şuningdek odam genetikasi va molekulyar biologiya yönalişlarida olib borilgan.
+ ## Tarmoqlari va usullari
+ Tekşiriladigan obyektiga qarab genetika odam, hayvonlar, ösimliklar, mikroorganizmlar va viruslar genetikasiga bölinadi. Qöllanadigan usullariga köra klassik (mendelça), sitogenetika, biokimyoviy, molekulyar, fizio…
+ Asosiy usul — duragaylaş: organizmni qarindoş şakl bilan çatiştirib, avlod belgilarini tahlil qiliş. Bundan taşqari sitogenetik (xromosomalar tuzilişi va sonini örganiş), biokimyoviy, populyatsion, genealogik (…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q7162
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.