Glencore

Glencore — tovar savdosi va konçilikka ixtisoslaşgan transmilliy kompaniya. Uning boş ofisi Şveytsariyaning Baar şahrida joylaşgan. Kompaniya 1974-yilda Marc Rich & Co AG nomi bilan taşkil etilgan, 1994-yilda nomi Glencore deb özgartirilgan.

Kompaniya 1974-yilda savdogarlar Marc Rich va Pincus Green tomonidan Marc Rich & Co AG nomi bilan taşkil etilgan. Rus Vikipediyasiga köra, u Şveytsariyaning Zug kantoni Baar şahrida aprel oyida ta'sis etilgan. 1993-yilda Marc Rich xodimlarining bir qismi ketib, Trafigura kompaniyasini taşkil etdi. 1994-yilda Rich rux bozorini nazorat qilişga urinişda 172 million dollar yöqotgaç, öz uluşini sotişga majbur böldi. Rus Vikipediyasiga köra, uluşni kompaniya rahbarlari sotib olgan, Rich ketişining sabablari orasida yangi ayblovlar ham körsatilgan. 1994-yilda kompaniya Glencore International AG deb qayta nomlandi. «Glencore» nomi inglizça «Global Energy Commodity Resources» ifodasining qisqartmasi hisoblanadi.

Rus Vikipediyasiga köra, 1996-yilda Glencore Xstrata kompaniyasining 35 foiz aksiyasini sotib oldi. 2011-yil may oyida kompaniya Londonda aksiyalarini birinçi marta ommaga taklif qildi (IPO); ingliz Vikipediyasiga köra, kompaniya qiymati taxminan 61 milliard AQSH dollari deb baholangan. 2012-yil fevralda Xstrata bilan birlaşiş haqida kelişuv e'lon qilindi va u 2013-yil 2-mayda yakunlandi. 2014-yil 20-mayda nomi Glencore plc deb özgartirildi. 2015-yilda tovar narxlarining pasayişi sabab kompaniya yilning birinçi yarmida 676 million dollarlik operatsion zarar kördi.

2022-yilda kompaniya AQSH Adliya vazirligi bilan kelişib, korrupsiya va neft mahsulotlari narxini manipulyatsiya qiliş ayblovlari böyiça 1,1 milliard dollar tölaşga rozi böldi (rus Vikipediyasi). 2016-yildan boşlab qişloq xöjaligi savdosi bosqiçma-bosqiç qisqartirildi, 2023-yil noyabrda Teck Resources'dan metallurgiya kömiri bölinmasi 9 milliard dollarga sotib olindi.

Glencore metallar, minerallar, yoqilği va qişloq xöjaligi mahsulotlarini işlab çiqariş, qayta işlaş va sotiş bilan şuğullanadi. Kompaniya 50 dan ortiq mamlakatda mavjud. U mis, nikel, rux va kömir qazib oladi. Mahsulotlar avtomobilsozlik, metallurgiya va energetika tarmoqlariga yetkaziladi. Biznes metall va minerallar, energetika hamda qişloq xöjaligi segmentlariga bölingan.

Rus Vikipediyasiga köra, asosiy konlar qatoriga Kongo Demokratik Respublikasidagi Mutanda (100 foiz), Zambiyadagi Mopani Copper Mines, Çilidagi Kollaxuasi (44 foiz), Peruning Antamina (33,75 foiz), Qozoğistonning «Qozsink» (69,7 foiz) kiradi.

• 2010-yilda xalqaro savdodagi uluşi: rux — 60 foiz, mis — 50 foiz, don — 9 foiz, neft — 3 foiz (ingliz Vikipediyasi).
• 2022-yil tuşumi — 256 milliard dollar; şundan metall va minerallar — 81 milliard, energiya taşuvçilar — 168 milliard dollar (rus Vikipediyasi).
• 2022-yilda 82 ming xodim, pudratçilar bilan 140 mingdan ortiq (rus Vikipediyasi).
• 2022-yilda öz işlab çiqarişi: mis — 1,06 mln t, rux — 0,94 mln t, kömir — 110 mln t (rus Vikipediyasi).
• Reytinglar: Fortune Global 500 da 2015-yilda 10-örin (özbek Vikipediyasi), rus Vikipediyasiga köra 24-örin; Forbes Global 2000 da 2020-yilda 484-örin, 2025-yilda 515-örin.

Kompaniya Jersey orolida röyxatdan ötgan, aksiyalari London va Yoxannesburg birjalarida muomalada. Dastlabki rahbar Marc Rich 1993-yilgaça boşqargan. Keyin boş direktor Willy Strothotte böldi, 2002-yildan Ivan Glasenberg. 2021-yil iyuldan boş direktor — Gary Nagle, kkengaş raisi — Kalidas Madhavpeddi (rus Vikipediyasi).

Rus Vikipediyasiga köra, Baarda metall savdosi va moliya masalalari, Londonda neft, neft mahsulotlari va şakar savdosi amalga oşiriladi. Savdoni nisbatan mustaqil treyderlar olib boradi; ularning soni taxminan 300 deb baholanadi.