Hadis
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Hadis — Muhammad paygʻambarning soʻzlari, ishlari va iqrorlari haqidagi rivoyat; islomda Qurʼondan keyingi ikkinchi manba hisoblanadi.→ Hadis — Muhammad payğambarning sözlari, işlari va iqrorlari haqidagi rivoyat; islomda Qur'ondan keyingi ikkinçi manba hisoblanadi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
3 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Qurʼonda huquqiy va axloqiy masalalar umumiy tarzda bayon etilgan; ularni aniqlashtirish va izohlash uchun Muhammad hadislar aytgan. Sahobalar bu hadislarni yodda saqlashga harakat qilgan. Paygʻambar vafotidan soʻng hadi…
− IX — X asr boshlarida eng ishonchli deb tan olingan oltita toʻplam vujudga kelgan. Ularni tuzgan muhaddislardan ikkitasi movarounnahrlik, toʻrttasi xurosonlik boʻlgan.
+ Qur'onda huquqiy va axloqiy masalalar umumiy tarzda bayon etilgan; ularni aniqlaştiriş va izohlaş uçun Muhammad hadislar aytgan. Sahobalar bu hadislarni yodda saqlaşga harakat qilgan. Payğambar vafotidan söng hadi…
+ 9–10-asr boşlarida eng işonçli deb tan olingan oltita töplam vujudga kelgan. Ularni tuzgan muhaddislardan ikkitasi movarounnahrlik, törttasi xurosonlik bölgan.
12 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 35
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Hadis — Muhammad payğambarning sözlari, işlari va iqrorlari haqidagi rivoyat; islomda Qur'ondan keyingi ikkinçi manba hisoblanadi.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Hadis→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 35
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Hadis (arabça: حديث — xabar, gap, yangilik) — Muhammad payğambar aytgan gaplari, qilgan işlari va iqrorlari töğrisidagi rivoyat. Islom dinida Qur'ondan keyingi ikkinçi manba hisoblanadi.
+ ## Ta'rifi
+ Hadis ikki qismdan iborat: matn va isnod. Matn — payğambar aytgan, qilgan yoki ma'qullagan narsaning özi, isnod esa uni rivoyat qilgan kişilar zanjiri. Rus tilidagi manbada bu söz arabçadan «yangi», «suhbat», «rivoy…
+ Hadis ikki turga bölinadi: hadisi qudsiy (ma'nosi Alloh taoloniki, aytilişi rasululloh tomonidan bölgan hadislar) va hadisi nabaviy. Işonçlilik darajasiga köra hadislar sahih (işonçli), hasan (yaxşi) va zaif tur…
+ Hadislar töplami sunna deb atalgan. Hadislarni yiğuvçi, şarhlovçi va tarğib etuvçi şaxslar muhaddis deb ataladi. Şia oqimida hadis sifatida payğambar bilan bir qatorda imomlarning söz va işlari ham qabul qili…
+ ## Tarixi
+ Qur'onda huquqiy va axloqiy masalalar umumiy tarzda bayon etilgan; ularni aniqlaştiriş va izohlaş uçun Muhammad hadislar aytgan. Sahobalar bu hadislarni yodda saqlaşga harakat qilgan. Payğambar vafotidan söng hadi…
+ Keyinçalik „musnad“, „sahih“ va „sunan“ yönalişlari vujudga keldi. „Sahih“ yönalişiga Imom Buxoriy asos solgan. Movarounnahrda birinçi bölib Abdulloh ibn Muborak al-Marvaziy hadis töplamini tuzgan. Milliy-siyosiy…
+ IX — X asr boşlarida eng işonçli deb tan olingan oltita töplam vujudga kelgan. Ularni tuzgan muhaddislardan ikkitasi movarounnahrlik, törttasi xurosonlik bölgan.
+ Islomga hadis şaklida köp xalqlarning madaniy va ğoyaviy merosi unsurlari ötgan. Hadisdan hikmatli söz va matal sifatida ham foydalanilgan.
+ ## Namunalari
+ Oltita işonçli töplam: „Sahihi Buxoriy“, „Sahihi Muslim“, „Sahihi Termiziy“, „Sunani Abi Dovud“, „Sunani Ibn Moja“, „Sunani Nasoiy“. Ulardan „Sahihi Buxoriy“ köproq e'zozlanadi. Rus tilidagi manbaga köra, Buxoriy ta…
+ Hadisi qudsiyga inglizça manbada Abu Hurayra rivoyat qilgan hadis misol keltirilgan: «Alloh yaratişni hukm qilganda, öz kitobiga: „Rahmatim ğazabimdan ustundir“, deb yozib qöygan».
+ „Sahihi Buxoriy“ 1991–1996-yillarda Toşkentda 4 jildda, 1997-yilda ikkinçi marta naşr etilgan. „Sahihi Termiziy“ 1-jildining özbekça tarjimasi 1999-yilda çop etilgan. Şuningdek „Ming bir hadis“ va „Qudsiy hadislar…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q234343
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.