Husayn Xotakiy
SaqlaşBoşqa nomlari: Hussain Hotak
Öqiş: 2 daqiqa
Şoh Husayn Xotakiy (puştunça/dariyça: شاه حسين هوتک) — Mir Vays Xotakiyning öğli, xotakiylar sulolasining oxirgi hukmdori. U puştun tilida şe'rlar yozgan şoir ham bölgan va 1738-yilda Nodirşoh tomonidan mağlub etilgan.
Kelib çiqişi
13Husayn etnik puştun (afğon) bölib, gilzoi qabilasining xotakiy uruğidan edi. Uning otasi Mir Vays Xotakiy Qandahorning birinçi hukmdori va xotakiylar sulolasining asosçisi sifatida tilga olinadi (rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1709–1715-yillar).
Hokimiyatga kelişi
131725-yilda akasi Mahmud Xotakiy vafot etgaç, Husayn taxtga çiqdi. Inglizça Vikipediyada Mahmudning ölimi amakivaççasi Aşrafning qöli bilan bölgani aytiladi. Aşraf Isfahondan turib Forsning katta qismini boşqargan, Husayn esa Qandahorda hukmronlik qilgan.
Nodirşoh bilan toqnaşuv
13Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1729-yilda Nodirşoh Aşrafxonni batamom mağlub etdi, Aşraf 1730-yilda Balujistonda öldirildi. Bu Forsdagi xotakiylar hukmronligining tugaşini belgiladi, biroq Qandahor Husayn nazorati ostida qolaverdi.
Şu manbaga köra, 1730-yilda Husayn Hirotda fors hukmronligiga qarşi qözğolon kötargan abdoliy qabilasiga harbiy yordam bergan: Qandahordan Hirotga bir neça ming jangçi jönatilgan. 1732-yil fevralida Nodirşoh qöşini qamal qilingan Hirotni egalladi.
1737-yil aprelida Nodirşoh Qandahorni qamal qildi, şaharni Husayn himoya qildi. 1738-yil 24-martda forslar şaharni hujum bilan oldi, Husayn tarafdorlari bilan şahar qal'asiga berkindi va ertasi kuni, 25-martda taslim böldi. Qandahor Nodirşoh imperiyasiga qöşildi.
Keyingi taqdiri
13Nodirşoh buyruği bilan Husayn va sulolaning boşqa a'zolari Mozandaronga surgun qilindi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, ular keyinçalik Eronning şimolida zandiylar sulolasi uyuştirgan afğonlar qirğini paytida öldirilgan, deb hisoblanadi; inglizça Vikipediyada u surgunda vafot etgan deb taxmin qilinadi va ölim sanasi 1738-yil 25-martdan keyin deb körsatiladi.
Merosi
13Husayn hukmronligi 1747-yilda sönggi Afğon imperiyasi (Durroniylar imperiyasi) barpo etilişidan oldingi qisqa oraliq davr sifatida ta'riflanadi. Rus Vikipediyasiga köra, bu imperiya hozirgi Afğonistondan oldin vujudga kelgan davlat edi.
Suloladagi örni haqida
13Manbalarda Husaynning suloladagi tartibi turliça berilgan: özbekça va inglizça Vikipediyada u xotakiylarning beşinçi va oxirgi hukmdori, rus tilidagi Vikipediyada esa Qandahorning törtinçi va oxirgi amiri deyiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Husayn Xotakiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1339 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHusayn Xotakiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1339
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1339
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3918583wikidata.org · 3 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.