Introduksiya (musiqa)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Introduksiya (lotinça introductio — «kiritiş», «muqaddima») — musiqada katta asarning asosiy qismi oldidan yangraydigan qisqa kiriş bölimi. Rusça Vikipediyaga köra, u köpinça alohida nomga ega bölib, mustaqil asar sifatida ham ijro etilişi mumkin.12
Sahna asarlarida
13ÖzME'ga köra, opera, balet va operetta kabi asarlarda introduksiya uvertyuraning bir turi sifatida qaraladi. Bundan taşqari, operada uvertyuradan keyin ijro etiladigan birinçi ansambl yoki xor sahnasi ham introduksiya deb ataladi. Rusça Vikipediyada keltirilişiça, Brokgauz va Efron ensiklopediyasida N. F. Solovyov operadagi introduksiyaning ikki xilini ajratgan: vokal-çolğu introduksiyasi sahna harakati bilan boğlanib, uvertyuradan keyin pardaning birinçi raqami bölib keladi; faqat çolğu introduksiyasi esa uvertyura örnini bosadi va mazmunan opera syujetiga yaqin turadi.
Çolğu asarlarida
13ÖzME'ga köra, simfoniya, sonata, konsert singari asarlarda introduksiya birinçi qism yoki final oldidan keladi va odatda vazmin, sekin sur'atda yangraydi. Inglizça Vikipediyaga köra, sonata şaklidagi qismning introduksiyasi ekspozitsiya tarkibiga kiritilmaydi. Kiriş bölimi asosiy qismda rivojlanadigan kuy, garmoniya yoki ritm materialini taqdim etadi: unda keyingi musiqaning tonalligini belgilaydigan muhim akkord yoki ostinato yangraşi, ba'zan esa asosiy mavzu yaşirin, özgargan körinişda berilişi mumkin.
Rusça Vikipediyaga köra, introduksiya qat'iy şaklga ega emas, hajmi ham juda turliça. Ayrim asarlarda bu atama nomga ham çiqarilgan: Kamil Sen-Sansning «Introduksiya va rondo kapriççiozo»si, Frederik Şopenning «Introduksiya va yorqin polonez»i, Moris Ravelning «Introduksiya va allegro»si ayniqsa maşhur. Inglizça Vikipediya qayd etişiça, ommabop musiqada bunday kiriş qismi qisqaça «intro» deb ataladi. Ballada uslubidagi qöşiqlarda kiriş köpinça fermatali dominantseptakkorddan, blyuzda esa butun bir kuplet ijrosidan iborat bölişi mumkin; ayrim qöşiqlar uçun asarning sönggi tört yoki sakkiz taktini kiriş sifatida çalib yuboriş ham keng tarqalgan usul.
Özbek musiqasida
13ÖzME'ga köra, Özbekiston kompozitorlarining asarlarida ham introduksiya uçraydi. Masalan, Aleksey Kozlovskiyning «Uluğbek» operasi yakkaxon xonandalar, xor va orkestr iştirokidagi keng introduksiya bilan boşlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Introduksiya (musiqa) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2742 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIntroduksiya (musiqa). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2742
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2742
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Интродукция (музыка)ru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Introduction (music)en.wikipedia.org
- 3ÖzME, 4-jild, 227-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 227-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.