Jizya

+ Jizya — islom huquqi asosida boşqariladigan davlatlarda musulmon bölmagan fuqarolardan olingan jon soliği. ÖzME'ga köra, u dastlab Arab xalifaligida joriy etilgan, keyinçalik boşqa musulmon davlatlarida, jumladan Örta Os…

+ ## Mohiyati

+ ÖzME'ga köra, davlat musulmon bölmagan fuqarolarning huquqlarini himoya qilişi, ularni taşqi va içki tajovuzlardan asraşi şart bölgan; buning evaziga ulardan jizya undirilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, islom tarixida j…

+ Atamaning kelib çiqişi bahsli. Inglizça Vikipediyada keltirilişiça, «Iranika» ensiklopediyasi bu sözni Sosoniylar Eronida quyi tabaqalardan olingan soliq nomi — örta forsça «gazitak» bilan boğlaydi. Arabça «j-z-y» özagi …

+ ## Kimlardan olingan

+ ÖzME'ga köra, jizya voyaga yetgan kişilarga solingan; qariyalar, ayollar, bolalar, qullar va mehnatga layoqatsizlar undan ozod qilingan. Rusça va inglizça Vikipediyalar bu röyxatga rohiblar, nogironlar, kambağallarni ham…

+ ÖzME'ga köra, jizya pul yoki natura şaklida undirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning miqdori tölovçining mol-mulkiga qarab 12, 24 yoki 48 dirham, oltin pul muomaladagi mamlakatlarda esa 1, 2 yoki 4 dinor bölgan; bu sta…

+ ## Tarixi

+ Rusça Vikipediyaga köra, 7-asrda jizya yer soliği — xaroj bilan aralaş qöllangan, çunki bosib olingan hududdan olinadigan butun soliq musulmon bölmaganlarning töğovi deb qaralgan; 8-asrning birinçi çoragida u şaxsiy javo…

+ Inglizça Vikipediyaga köra, xaroj bilan birga jizya Usmonlilar imperiyasi va Hindistondagi musulmon sultonliklari kabi davlatlarning muhim daromad manbalaridan biri bölgan. Hindiston yarimorolida bu amaliyot 18-asrda tug…