Katalan tili
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
16 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Ruscha manbaga koʻra, fonetika, leksika va grammatika jihatidan katalan tiliga eng yaqini oksitan tilidir; VIII–XIII asrlarda katalan tili oksitan tilining lahjasi boʻlgan. Qadimgi katalan tili gallo-roman tillari bilan …
− Inglizcha manbaga koʻra, katalan tili oʻrta asrlarda Sharqiy Tereney atrofida xalq lotinchasidan shakllangan; IX asrga kelib u Tereneyning sharqiy uchi ikki tomonida rivojlangan edi. XI asrda lotincha hujjatlarda katalan…
− Oʻrta asrlarda katalan tili Aragon toji davlatining asosiy tiliga aylandi, Sitsiliyada XV asrgacha, Sardiniyada XVII asrgacha rasmiy til sifatida keng qoʻllandi. Bu davrga Ramon Lyul, «Toʻrt buyuk yilnoma» va Ausias Marc…
− 1714-yildan keyin Ispaniyada ispan tili hujjatlarda majburiy qilindi va katalan tilining qoʻllanishi kamaydi. 1659-yilgi Pireney sulhidan soʻng Shimoliy Kataloniya Fransiyaga oʻtdi; 1700-yilda fransuz tili u yerda yagona…
+ Rusça manbaga köra, fonetika, leksika va grammatika jihatidan katalan tiliga eng yaqini oksitan tilidir; 8–13-asrlarda katalan tili oksitan tilining lahjasi bölgan. Qadimgi katalan tili gallo-roman tillari bilan köp …
+ Inglizça manbaga köra, katalan tili örta asrlarda Şarqiy Tereney atrofida xalq lotinçasidan şakllangan; 9-asrga kelib u Tereneyning şarqiy uçi ikki tomonida rivojlangan edi. 11-asrda lotinça hujjatlarda katalan …
+ Örta asrlarda katalan tili Aragon toji davlatining asosiy tiliga aylandi, Sitsiliyada 15-asrgaça, Sardiniyada 17-asrgaça rasmiy til sifatida keng qöllandi. Bu davrga Ramon Lyul, «Tört buyuk yilnoma» va Ausias Marçn…
+ 1714-yildan keyin Ispaniyada ispan tili hujjatlarda majburiy qilindi va katalan tilining qöllanişi kamaydi. 1659-yilgi Pireney sulhidan söng Şimoliy Kataloniya Fransiyaga ötdi; 1700-yilda fransuz tili u yerda yagona…
16 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Katalan tili — roman tillariga mansub til; Ispaniya, Andorra, Fransiya va Italiyaning ayrim hududlarida tarqalgan, Andorraning yagona rasmiy tili.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Katalan_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Katalan tili (katalança: català) — hind-yevropa tillari oilasining roman tillariga mansub til. Ispaniyaning şarqiy qismi, Andorra va ayrim qöşni hududlarda tarqalgan. Valensiya viloyatida u valensiya tili (valencià) …
+ ## Tasnifi
+ Manbalarda tilning tasnifi turliça berilgan. Özbekça Vikipediyaning bir bayonida katalan tili roman tillarining iber-roman guruhiga, boşqa bayonida okstian-roman ostguruhiga kiritilgan. Rusça Vikipediyada u ğarbiy-…
+ Rusça manbaga köra, fonetika, leksika va grammatika jihatidan katalan tiliga eng yaqini oksitan tilidir; VIII–XIII asrlarda katalan tili oksitan tilining lahjasi bölgan. Qadimgi katalan tili gallo-roman tillari bilan …
+ Til ikki katta lahja guruhiga bölinadi: şarqiy (adabiy til şu asosda yaratilgan) va ğarbiy (Valensiya adabiy tili janubi-ğarbiy lahjalar asosida kodlaştirilgan).
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Katalan tili Ispaniyaning Kataloniya, Valensiya va Balear orollarida, Fransiyaning Şarqiy Tereney departamentida, Andorrada hamda Italiyaning Sardiniya oroliga qaraşli Algero şahrida tarqalgan. Inglizça manbaga köra…
+ Sözlaşuvçilar soni haqida ma'lumotlar turliça: özbekça Vikipediyaning bir bayonida 8 mln.dan ziyod kişi (1992), boşqasida taxminan 11 mln. kişi körsatilgan; rusça manbada ham taxminan 11 mln. gapiradi, tilni d…
+ Rasmiy maqomi: Kataloniya, Valensiya va Balear orollarida katalan tili ispan tili bilan birga rasmiy til; Kataloniyada uçinçi rasmiy til — aran tili. Andorrada u yagona rasmiy til (1993-yil 2-fevraldan, Konstitutsiyani…
+ ## Yozuvi
+ Katalan tili lotin alifbosi asosida yoziladi. Rusça manbaga köra, yozuvda moslaştirilgan lotin alifbosidan foydalaniladi va boşqa roman tillarida uçramaydigan ba'zi harf birikmalari (-ny-, -l·l-, -ig) bor.
+ Til me'yorlarini Katalan tadqiqotlari instituti (IEC) va Valensiya akademiyasi (AVL) qöllab-quvvatlaydi. Inglizça manbaga köra, katalan imlosi 1913-yilda me'yorlaştirilgan.
+ ## Tarixi
+ Inglizça manbaga köra, katalan tili örta asrlarda Şarqiy Tereney atrofida xalq lotinçasidan şakllangan; IX asrga kelib u Tereneyning şarqiy uçi ikki tomonida rivojlangan edi. XI asrda lotinça hujjatlarda katalan…
+ Örta asrlarda katalan tili Aragon toji davlatining asosiy tiliga aylandi, Sitsiliyada XV asrgaça, Sardiniyada XVII asrgaça rasmiy til sifatida keng qöllandi. Bu davrga Ramon Lyul, «Tört buyuk yilnoma» va Ausias Marc…
+ 1714-yildan keyin Ispaniyada ispan tili hujjatlarda majburiy qilindi va katalan tilining qöllanişi kamaydi. 1659-yilgi Pireney sulhidan söng Şimoliy Kataloniya Fransiyaga ötdi; 1700-yilda fransuz tili u yerda yagona…
+ Ikkinçi Respublika davrida (1931–1939) til rasmiy maqom oldi. Franko diktaturasi (1939–1975) davrida rasmiy maqomi bekor qilindi, maktab va ma'muriyatda işlatilişi taqiqlandi. 1980–2000-yillarda til qayta me'yorlaşti…
+ ## Xususiyatlari
+ Özbekça manbaga köra, fonetikasida murakkab undoşlar tizimi va fonemalarning nutqda juda özgaruvçanligi xarakterli; leksikasi va sintaksisiga ispan tilining ta'siri katta bölgan.
+ Rusça manbada qayd etilişiça, otlar, sifatlar va artikl 2 son va 2 jinsga ega; unlilar 8 ta (qöşni roman tillarida 7 ta); şaxs ismlari oldida aniq artikl qöllanadi. Til asosini lotin kelib çiqişli sözlar taşki…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q7026
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.