Konglomerat (geologiya)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Konglomerat (lotinça «ziç uyumga töplayman» ma'nosidagi sözdan) — dumaloqlangan toş bölaklari, şağal va qumning tabiiy «sement» bilan birikib qotişidan hosil bölgan dağal bölakli çökindi toğ jinsi. ÖzME'ga köra, konglomeratlar toğlarda va toğ etaklarida köp uçraydi hamda quriliş materiali sifatida keng işlatiladi.12
Tarkibi va tuzilişi
13Rusça Vikipediyaga köra, konglomerat uç tarkibiy qismdan iborat: yumaloqlangan çaqir toşlar yoki toş bölaklari, ular orasini töldirgan maydaroq material (qum, alevrit va boşqalar) hamda bularni bir-biriga yopiştiruvçi modda — sement. ÖzME'ga köra, sement vazifasini temir oksidlari, karbonatlar, gilli materiallar va kremniy kislotasi bajaradi. Inglizça Vikipediya yirik bölaklarni «klastlar», ular orasidagi mayda massani esa «matritsa» deb ataydi va konglomeratda diametri 2 mm dan katta yumaloq bölaklar kamida 30% ni taşkil etişini qayd etadi.
Konglomeratning yaqin «qarindoşi» — brekçiya. Ikkala manbaga köra, ularning asosiy farqi bölaklar şaklida: konglomeratda ular silliqlangan va yumaloq, brekçiyada esa örtkir qirrali böladi.
Hosil bölişi
13Inglizça Vikipediyaga köra, konglomeratlar suv oqimlari yoki muzliklar yotqizgan yumaloq şağallarning vaqt ötişi bilan bosim ostida ziçlaşib sementlanişidan paydo böladi. Ular barça yoşdagi çökindi qatlamlarda uçraydi, lekin oğirlik böyiça barça çökindi jinslarning taxminan bir foizidan kamroğini taşkil etadi. Kelib çiqişi jihatidan qumtoşlarga yaqin.
Turlari
13ÖzME konglomeratlarni bir xil toğ jinsi bölaklaridan iborat (monomikt) va turli jinslar bölaklaridan taşkil topgan (polimikt) turlarga ajratadi. Hosil bölgan muhitiga köra dengiz, köl, allyuvial (daryo), prolyuvial (toğ oldi yoyilmalari) va bazal konglomeratlar farqlanadi. Rusça Vikipediyaga köra, bazal konglomeratlar qatlamlar ketma-ketligining eng pastida, qadimiyroq jinslar ustida yotadi. Xuddi şu manba bölaklar kattaligiga köra xarsangli (10–100 sm), yirik, örta va mayda çaqir toşli konglomeratlarni ajratadi. Inglizça Vikipediya esa bölaklar bir-biriga tegib turgan ortokonglomerat va bölaklar mayda massa içida «suzib» yurgan parakonglomeratni farqlaydi; ikkinçisi odatda muzlik yotqiziqlari yoki sel oqimlari natijasida hosil böladi.
Qöllanilişi
13ÖzME'ga köra, konglomeratlar yöl quriliş, beton plitalar va boşqa quriliş materiallari tayyorlaşda köplab işlatiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Konglomerat (geologiya) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3449 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKonglomerat (geologiya). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3449
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3449
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Конгломерат (порода)ru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Conglomerate (geology)en.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.