Krio
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Krio — Syerra-Leonening inglizcha asosdagi kreol tili, mamlakatda lingua franca sifatida qoʻllanadi.→ Krio — Syerra-Leonening inglizça asosdagi kreol tili, mamlakatda lingua franca sifatida qöllanadi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Syerra-Leonadan tashqarida krio Buyuk Britaniyada (18 000), Gambiyada (15 000), Senegalda (7300), AQSHda (4900), Avstraliyada (3500) va Gvineyada (2700) uchraydi (rus manbasi). Inglizcha manbaga koʻra, XIX asrda kreollar…
− Krioning ildizlari XVII–XVIII asrlardagi Atlantika qul savdosi davriga borib taqaladi: qirgʻoq savdosini yengillashtirish uchun inglizcha asosdagi gʻarbiy afrikacha pijin paydo boʻlgan. Keyinchalik u mahalliy aholi orasi…
+ Syerra-Leonadan taşqarida krio Buyuk Britaniyada (18 000), Gambiyada (15 000), Senegalda (7300), AQSHda (4900), Avstraliyada (3500) va Gvineyada (2700) uçraydi (rus manbasi). Inglizça manbaga köra, 19-asrda kreollar …
+ Krioning ildizlari 17–18-asrlardagi Atlantika qul savdosi davriga borib taqaladi: qirğoq savdosini yengillaştiriş uçun inglizça asosdagi ğarbiy afrikaça pijin paydo bölgan. Keyinçalik u mahalliy aholi orasida ha…
13 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Krio — Syerra-Leonening inglizça asosdagi kreol tili, mamlakatda lingua franca sifatida qöllanadi.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%BE→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Krio, yoki Syerra-Leone kreol tili (Krio) — inglizça asosdagi kreol tili. U Syerra-Leonada turli xalqlar örtasida lingua franca vazifasini bajaradi.
+ ## Tasnifi
+ Krio inglizça asosdagi kreol tillardan biri. Nigeriya va Kamerun pijinlari hamda Fernando-Po dialekti (Piçinglis) undan kelib çiqqan. U Amerikadagi inglizça asosdagi kreol tillarga, xususan galla (gullah), yamaykaça…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Rus Vikipediyasiga köra, mamlakat aholisining 97 foizi, inglizça Vikipediyaga köra 96 foizi kriodan foydalanadi. Ona tili sifatida uni Vest-Hindiston, AQSH va Buyuk Britaniyadan köçirilgan ozod etilgan qullarning av…
+ Syerra-Leonadan taşqarida krio Buyuk Britaniyada (18 000), Gambiyada (15 000), Senegalda (7300), AQSHda (4900), Avstraliyada (3500) va Gvineyada (2700) uçraydi (rus manbasi). Inglizça manbaga köra, XIX asrda kreollar…
+ ## Yozuvi
+ Krio lotin yozuvidan foydalanadi, lekin Qq va Xx harflarisiz; Afrika andoza alifbosidan Ɛɛ, Ŋŋ va Ɔɔ harflari qöşilgan. Uç ton (past, yuqori, tuşuvçi) gravis, akut va sirkumfleks bilan belgilanişi mumkin, biroq oda…
+ ## Tarixi
+ Krioning ildizlari XVII–XVIII asrlardagi Atlantika qul savdosi davriga borib taqaladi: qirğoq savdosini yengillaştiriş uçun inglizça asosdagi ğarbiy afrikaça pijin paydo bölgan. Keyinçalik u mahalliy aholi orasi…
+ Inglizça manbaga köra, krioga yamaykalik marunlar, Nova-Skotiyadan kelganlar va ozod etilgan afrikaliklar ta'sir qilgan; eng ta'sirlilari marunlar hamda igbo, yoruba va akan tilli ozod etilgan afrikaliklar bölgan. Mus…
+ ## Xususiyatlari
+ Luğat asosan ingliz tilidan olingan, fonetika, grammatika va sintaksisga kamida 12 Afrika tili, jumladan yoruba va çvi kuçli ta'sir körsatgan. Portugal va fransuz tillaridan olingan sözlar ham bor, masalan pikin («b…
+ Krio tonli til: ton inglizça va afrikaça sözlarda ma'no farqlaydi. Unlilar yettita, ikki unli nazalizatsiyalanişi mumkin; undoş fonemalar 24 ta (inglizça manba).
+ Fe'llar şaxs va songa köra özgarmaydi. Ötgan zamon bin, kelasi zamon go bilan hosil qilinadi; dɔn tugallanganlikni, de davomiylikni, kin takrorlanişni bildiradi. Köplik ot orqasidan qöyiladigan dɛn (inglizça manb…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q35744
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.