Kseroftalmiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kseroftalmiya (yunonça «kseros» — quruq va «oftalmos» — köz) — köz şilliq pardasi (kon'yunktiva) va mugöz pardaning qurib qolişi bilan keçadigan kasallik. ÖzME'ga köra, u şu pardalarning oziqlanişi buzilişi natijasida rivojlanadi. Inglizça Vikipediya kseroftalmiyani közdan yoş ajralmay qoladigan holat deb ta'riflaydi va uning eng asosiy sababi sifatida A vitamini yetişmovçiligini körsatadi. Bu kasallik rivojlanayotgan mamlakatlarda bolalardagi oldini oliş mumkin bölgan körlikning asosiy sabablaridan biri hisoblanadi.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, kseroftalmiyaga traxoma va boşqa köz kasalliklari, ayrim avitaminozlar, birinçi navbatda A vitamini taqçilligi, ba'zan esa kimyoviy moddalardan kuyiş sabab böladi. Rusça Vikipediya bu röyxatga qovoqlarning töliq yopilmasligi (lagoftalm), kon'yunktiva difteriyasi va pemfigusni ham qöşadi hamda kseroftalmiya Şegren sindromining belgisi bölişi mumkinligini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, közning qurişi qarilik, avvalgi jarohat izlari, revmatoid artrit kabi autoimmun kasalliklar, ayrim hollarda radioaktiv yod bilan davolaş natijasida ham yuzaga keladi.
Rivojlaniş va belgilari
13Rusça Vikipediyaga köra, kasallik kon'yunktivadagi şilliq bezlarning nobud bölişi va mugöz pardada modda almaşinuvining keskin buzilişi tufayli rivojlanadi: epiteliy muguzlanadi, hujayralar köçib tuşadi. ÖzME'ga köra, bunda közdan yoş çiqmay qoladi, mugöz parda xiralaşadi, körş pasayadi, köz zirqirab oğriydi, qovoqlar oğirlaşgandek tuyuladi. Rusça Vikipediya bemorlarda közda kuyiş, yot jism borligi hissi va yoruğlikdan qöçiş kuzatilişini, kon'yunktivada Iskerskiy–Bito dağlari deb ataluvçi oqiş-xira dağlar paydo bölişini yozadi. Jarayon odatda ikki közda sekin keçadi.
Inglizça Vikipediyaga köra, A vitamini yetişmovçiligidagi kseroftalmiyaning ilk belgisi — keçasi yaxşi körmaslik («tovuq körligi»). Davolanmasa, kasallik mugöz pardaning yaralanişiga va oxir-oqibat körlikka olib keladi.
Tasnifi
13Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti kseroftalmiyani bir neça bosqiçga ajratadi: tovuq körligi, kon'yunktiva va mugöz parda kserozi, Bito dağlari, mugöz parda yaralari yoki keratomalyatsiya (pardaning uçdan bir qismidan kam yoki köp qismini egallaşiga qarab), mugöz pardadagi çandiq hamda köz tubining özgarişi.
Davolaş va oldini oliş
13ÖzME'ga köra, davolaşning asosiy yöli — kasallikni keltirib çiqargan omilni bartaraf etiş. Inglizça Vikipediyaga köra, belgilarni yengillaştiriş uçun sun'iy köz yoşi tomçilari qöllanadi, havo namligi oşiriladi; yetişmovçilik esa A vitamini yoki unga boy oziq-ovqat bilan töldiriladi. Mugöz parda yaralangan bosqiçda faqat jarrohlik körişni tiklaşga imkon berişi mumkin. Oldini oliş uçun JSST bolalarga muntazam ravişda A vitamini preparatlarini berişni tavsiya qiladi.
Tarqalişi
13Rusça Vikipediyaga köra, kseroftalmiya asosan 9 yoşgaça bölgan bolalarda uçraydi, ayniqsa Afrika, Osiyo va Janubiy Amerika mamlakatlarida keng tarqalgan va köpinça töyib ovqatlanmaslik bilan boğliq. Inglizça Vikipediyaga köra, A vitamini yetişmovçiligi sababli har yili 350 mingga yaqin bola körlikka duçor böladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kseroftalmiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4009 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKseroftalmiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4009
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4009
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Xerophthalmiaen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Ксерофтальмияru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 731-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 731-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.