Leptomeningit

Leptomeningit (yunonça «leptos» — «yumşoq» va «meninx» — «parda») — boş miya va orqa miyani qoplab turgan yumşoq hamda örgimçak törisimon pardalarning yalliğlanişi. Rusça Vikipediyaga köra, miya pardalari yalliğlanişi — meningit ikki turga bölinadi: yumşoq va örgimçak törisimon pardalar zararlanadigan leptomeningit va qattiq parda yalliğlanadigan paximeningit. Amaliy tibbiyotda «meningit» deganda köpinça aynan yumşoq pardaning yalliğlanişi tuşuniladi, çunki u boşqalardan köra köproq uçraydi. Bu kasallik bilan Tibbiyotning nevrologiya va yuqumli kasalliklar sohalari şuğullanadi.12

ÖzME'ga köra, leptomeningitda meningitga xos alomatlar rivojlanadi, yalliğlaniş natijasida esa orqa miya suyuqligi tarkibi özgaradi. Inglizça Vikipediyaga köra, meningitning eng köp uçraydigan belgilari — isitma, kuçli boş oğriği, qayt qiliş, ensa muşaklarining qotişi, ba'zan yoruğlikka sezuvçanlik. Bemorning ongi çalkaşişi, baland tovuşga çidamaslik ham kuzatiladi; yoş bolalarda esa köpinça faqat injiqlik, uyquçanlik va ovqatdan boş tortiş kabi umumiy belgilar bölişi mumkin.

ÖzME'ga köra, kasallikning körinişi yalliğlaniş qaysi sohada kuçliroq ekaniga boğliq. Boş miya asosidagi köruv nervlari kesişgan soha zararlanganda bir yoki ikkala közning köriş qobiliyati pasayadi, hatto körlik yuzaga kelişi mumkin. Miya oyoqçalari orasidagi soha zararlanganda közning harakati buziladi, narsalar ikkita bölib körinadi yoki qovoq osilib qoladi.

ÖzME'ga köra, leptomeningitning ötkir va surunkali şakllari, şuningdek, adgeziv (bitişmalar hosil qiluvçi), gemorragik, yiringli, seroz, kista hosil qiluvçi va aralaş turlari farqlanadi.

Inglizça Vikipediyaga köra, miya pardalari yalliğlanişini viruslar, bakteriyalar, zamburuğlar yoki parazitlar keltirib çiqarişi mumkin; yuqumli bölmagan sabablarga xavfli ösmalar, miya pardasi ostiga qon quyiliş va ayrim dorilar kiradi. Tasxis qöyişda bel punksiyasi — umurtqa kanalidan igna bilan orqa miya suyuqligini oliş va tekşiriş hal qiluvçi ahamiyatga ega. Davolaş uçun kasallik qözğatuvçisiga qarab antibiotiklar, virusga qarşi yoki zamburuğga qarşi dorilar qöllanadi, kuçli yalliğlaniş asoratlarining oldini oliş uçun ba'zan kortikosteroidlar beriladi. Ayrim bakterial va virusli meningit turlarining oldini emlaş orqali oliş mumkin.

Rusça Vikipediyaga köra, ayniqsa keç davolanganda kasallik karlik, epilepsiya, gidrotsefaliya, bolalarda aqliy rivojlanişning orqada qolişi kabi oğir asoratlarga olib kelişi mumkin, ölim holatlari ham uçraydi.