Librevil

Librevil — Gabonning poytaxti va eng yirik şahri, Estuariy provinsiyasining ma'muriy markazi. Şahar Gabon buxtasi (estuariy) sohilida joylaşgan dengiz porti hisoblanadi.

Mustamlakadan oldin bu hududda mpongve xalqi yaşagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1839-yilda fransuz admirali Édouard Bouët-Willaumez mahalliy mpongve hukmdori bilan savdo va himoya şartnomasi tuzgan; 1842-yilda Amerikalik missionerlar bu yerda missiya taşkil etgan.

Şaharning asos soliniş yili manbalarda turliça berilgan. Özbekça va inglizça manbalarga köra, Librevil 1849-yilda, rus tilidagi Vikipediyaga köra 1848-yilda asos solingan. Uni Braziliya (portugal deb ham berilgan) qul taşuvçi kemasidan ozod etilgan afrikalik qullar barpo etgan. Rus va ingliz Vikipediyasiga köra, kema 1846-yilda Loango yaqinida fransuz floti tomonidan qölga olingan, ozod etilgan qullar soni 52 nafar. Nomi fransuzça «erkin şahar» ma'nosini anglatadi.

1886—1888-yillarda Librevil Gabon fransuz mustamlakasi gubernatorining qarorgohi, 1888-yildan Gabon–Kongo mustamlakasining ma'muriy markazi bölgan. Ma'muriy markaz maqomi 1904-yilgaça saqlangan (özbekça Vikipediyada 1891—1904-yillarda Fransiya Kongosining markazi deyilgan). 1930-yilda şaharda birinçi bank filiali oçilgan. 1934—1946-yillarda Librevil Fransiya Ekvatorial Afrikasining asosiy porti bölgan; 1940-yilda Gabon operatsiyasining asosiy nişoni bölgan. 1956-yilda Leon Mba şaharning birinçi erkin saylangan meri bölgan. 1960-yilda şahar mustaqil Gabon poytaxtiga aylangan.

Şahar mamlakatning şimoli-ğarbiy qismida, Gabon buxtasining şimoliy sohilida joylaşgan. Maydoni 65 km². Şahar orqali Komo daryosi oqib ötadi. Şimoldan janubga asosiy mahallalar: Batterie IV (turar joy), Quartier Louis (tungi hayoti bilan maşhur), Mont-Bouët va Nombakélé (savdo), Glass, Oloumi (sanoat) va Lalala (turar joy). Port va Trans-Gabon temir yöli bekati janubdagi Owendoda joylaşgan.

Iqlimi: özbekça Vikipediya ekvatorial, rus va ingliz Vikipediyasi subekvatorial/tropik musson iqlim deb ta'riflaydi. Yomğirli mavsum taxminan töqqiz oy (sentabrdan maygaça), quruq mavsum iyundan avgustgaça davom etadi. Özbekça Vikipediyaga köra yillik yoğin örtaça 2648 mm.

Aholi soni 2013-yilda 703 mingdan oşgan (rus Vikipediyasida 703 939, inglizçada 703 904). Özbekça Vikipediyada 1990-yillar örtalarida 362 mingdan ziyod kişi körsatilgan. 1960-yilda aholi 32 ming kişi edi. Manbalarga köra, şahar mamlakat aholisining uçdan biri (ingliz Vikipediyasi) yoki taxminan yarmi (rus Vikipediyasi)ni taşkil etadi. Rasmiy til — fransuz tili. Dinlar orasida xristian çerkovlari köp, masjidlar ham bor.

Librevil — mamlakatning ma'muriy, savdo va moliya markazi hamda yirik port va aeroport joylaşgan transport tuguni. Şaharda yoğoç işlaş, oziq-ovqat, töqimaçilik, tamaki va kema quriş sohalari korxonalari bor. Eksport mahsulotlari orasida yoğoç, kakao, kauçuk va palma moyi (rus Vikipediyasi), neft, faner va qahva (özbekça Vikipediya) tilga olingan. Xalqaro aeroport şahardan 11 km masofada.

Şaharda Gabonning San'at, urf-odatlar va an'analar milliy muzeyi (fang, mitsogo va teke xalqlarining ritual niqoblari töplami bilan), Fransiya madaniyat markazi, Sankt-Mariya sobori, Sen-Mişel çerkovi, Sibang arboretumi va Mont-Bouët bozori mavjud. Markaziy qismda Prezident saroyi, Milliy majlis hamda Omar Bongo nomidagi universitet (1970-yilda taşkil etilgan) joylaşgan.