Lusaka
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Lusaka — Zambiya poytaxti va eng yirik şahri. U mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi hisoblanadi.
Tarixi
13Ingliz tilidagi manbaga köra, hududdagi eng qadimgi aholi izlari milodiy 6-asrga, ma'lum birinçi qişloq esa 11-asrga oid. 17—18-asrlarda bu yerda lenje va soli xalqlari yaşagan. Zamonaviy şahar 1905-yilda temir yöl böyidagi bekat sifatida vujudga kelgan va u yaqin atrofdagi lenje qişloği boşliği nomi bilan atalgan. Özbekça va rusça manbalarda bekat Livingston — Broken-Xill temir yölida joylaşgani aytiladi.
Ingliz manbasida yozilişiça, 1929-yilda Britaniya mustamlaka ma'muriyati poytaxtni Livingstondan markaziyroq joyga köçirişga qaror qilgan va Lusaka tanlangan. Şaharni rejalaştirişda Stenli Adşid kabi şaharsozlar qatnaşgan. Lusaka 1935-yil may oyida rasman Şimoliy Rodeziya poytaxti bölgan. 1964-yildan mustaqil Zambiya poytaxti.
Ingliz manbasiga köra, 1953-yilda Solsberi Rodeziya va Nyasalend federatsiyasining poytaxti bölgaç, Lusaka maqomining bir qismini yöqotgan, 1964-yilda uni qayta tiklagan. Mustaqillikdan keyin hukumat binolari, Zambiya universiteti va yangi aeroport qurilgan.
Geografiyasi
13Şahar mamlakatning markaziy qismida, dengiz sathidan taxminan 1280 m balandlikda joylaşgan. Iqlimi subekvatorial. Özbekça manbada yanvarda örtaça harorat 20,6°, iyulda 15,5°, yillik yoğin 850 mm atrofida deyilgan; rusça manbada esa yillik yoğin miqdori taxminan 700 mm deb berilgan. Rusça manbaga köra, uç fasl ajratiladi: yomğirli va issiq (noyabr—aprel), quruq va salqin (may—iyul), issiq va quruq (avgust—oktyabr). Şahar atrofida savanna ösimliklari saqlanib qolgan.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça berilgan: özbekça manbada 1990-yillar örtalarida 982 mingdan ortiq, rusça manbada 2010-yilda 1 451 145 kişi, ingliz manbasida 2022-yilda taxminan 2 204 059 kişi. Aholining asosiy qismi bantu tillari oilasiga mansub xalqlar: bemba, tonga, lozi, nyanja va boşqalar. Rasmiy til — ingliz tili; köçada bemba, tonga va çiçeva tillari keng qöllanadi.
Iqtisodiyoti
13Lusaka — transport yöllarining muhim tuguni. Şahar temir yöl bilan Ndola, Kabve, Livingston va boşqa şaharlarga ulangan. Şahardan 26 km şimoli-şarqda xalqaro aeroport bor. Şaharda yengil, oziq-ovqat, poligrafiya, sement va metallsozlik sanoati korxonalari işlaydi; u yirik qişloq xöjaligi rayonining savdo-taqsimot markazi hamdir. Lusaka fond birjasi 1993-yilda taşkil etilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Zambiya universiteti, Afrika tadqiqotlari instituti, kutubxona, teatr, botanika boği va Livingston muzeyi bor. Rusça manbaga köra, Milliy muzey, Kamvala hunarmandçilik bozori, zoopark va turli galereyalar ham diqqatga sazovor joylar qatoriga kiradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Lusaka // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/667 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALusaka. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/667
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/667
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
2,2 mln kişi
−10,7 %2017-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3881wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q953wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.