yurist

Yurist (nemisça: Jurist, inglizça: jurist; lotinça ius — «huquq» sözidan) — huquqşunoslik va yuridik fanlar böyiça mutaxassis, huquq sohasidagi amaliy faoliyat egasi. Inglizça manbada yurist huquqni çuqur biluvçi şaxs sifatida ta'riflanadi.

Rus tilidagi maqolaga köra, «yurist» tuşunçasi turli yuridik kasbiy faoliyat bilan şuğullanuvçilarni birlaştiradi: sudyalar, prokurorlar, tergovçilar, suriştiruvçilar, advokatlar, notariuslar, taşkilotlarda işlovçi yoki xususiy amaliyot bilan şuğullanuvçi yuristlar va boşqalar.

Rossiya Federatsiyasida yurist jinoyat, fuqarolik, soliq, mehnat, oila, meros, uy-joy, korporativ, ma'muriy va boşqa işlar böyiça huquqiy yordam va yuridik xizmatlar körsatişi mumkin. Advokat maqomi yuristga faqat jinoyat işi böyiça himoyani amalga oşiriş uçun kerak; ayrim toifadagi jinoyat işlarida himoyani advokat maqomiga ega bölmagan şaxslar ham amalga oşirişi mumkin. Harbiy yurist — harbiy-yuridik hisob mutaxassisligiga ega ofitser; u harbiy prokuratura, harbiy sudlar va harbiy yustitsiya organlarida xizmat qiladi, harbiy oliy öquv yurtlarida öqituvçi bölişi ham mumkin. Ularga «yustitsiya» qöşimçali harbiy unvonlar beriladi (masalan, «yustitsiya kapitani»).

Inglizça manbaga köra, atama davlatga qarab huquqşunos olimni, sudyani yoki advokatni bildirişi mumkin. Buyuk Britaniyada u ba'zan huquqşunos olimlarga nisbatan, AQShda köpinça sudyaga nisbatan qöllanadi. Norvegiyada «yurist» himoyalangan unvon bölib, tegişli huquq darajasiga ega advokatlar, sudyalar va akademiklarga tegişli. Şveysariyada u himoyalangan unvon emas va huquq böyiça daraja olgan şaxslarni kengroq ma'noda bildiradi.

Qadimgi Rim huquqida yuriskonsult (iurisconsultus) deb atalgan huquqşunos kasb egasi bölgan; u inglizçada ba'zan oddiygina «jurist» deb tarjima qilinadi. Hozirda fuqarolik huquqi tizimidagi bir qator mamlakatlar bu atama (yoki uning mahalliy tildagi muqobili)ni huquqiy ta'lim olgan yoki amaliy tajribaga ega şaxsga nisbatan saqlab qolgan.

Rossiya Federatsiyasida yurist böliş uçun örta kasbiy yoki oliy yuridik ta'lim oliş kerak. Norvegiyada yurist unvoni uçun tegişli huquq böyiça daraja talab etiladi. Şveysariyada bu atama huquq böyiça daraja egalariga nisbatan işlatiladi.