Missionerlik

Missionerlik (missiya sözidan; tabşir, mubaşşirlik) — biror dinga e'tiqod qiluvçi xalqlar orasida boşqa dinni tarğib qiliş. Missioner — öz diniy guruhi tomonidan biror hududga e'tiqodini tarğib qiliş yoki aholiga xizmat körsatiş uçun yuborilgan şaxs.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, missioner diniy guruh a'zosi bölib, e'tiqodini tarğib qiliş yoki ta'lim, savodxonlik, ijtimoiy adolat, soğliqni saqlaş va iqtisodiy rivojlaniş kabi xizmatlarni körsatiş uçun biror hududga yuboriladi. Atama köpinça xristian missiyalariga nisbatan işlatiladi, ammo har qanday e'tiqod yoki mafkuraga nisbatan ham qöllanişi mumkin.

Rus tilidagi Vikipediyada missionerlik «taşqi» (boşqa mamlakatlarda) va «içki» (öz hududidagi dinsizlar va boşqa din vakillari orasida) turlarga ajratilişi aytilgan. Missionerlikni ba'zan prozelitizmdan farqlaşadi, biroq ular orasida aniq çegara yöqligi qayd etilgan. Afrikada missiyalar maktab işiga ham örin ajratgan; ammo bu faoliyat mahalliy bolalarning kiçik qismini qamragan.

Xristian missionerlari uçun Injildagi «Buyuk topşiriq» (Matto 28:19–20, Mark 16:15–18) ilhom manbai hisoblanadi.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, «mission» sözi 1598-yilda iezuitlar (Iso jamiyati) a'zolarini xorijga yuborgani munosabati bilan paydo bölgan.

Buddaviy missionerlik miloddan avvalgi 3-asrda podşo Aşoka davrida keng tarqalgan: buddaviy rohiblar turli mamlakatlarga yuborilgan, keyinçalik buddaviylik Xitoy, Koreya, Yaponiya va boşqa mamlakatlarga yetib borgan.

Xristian missionerligi haqida: örta asrlarda Avliyo Patrik (5-asr) kabi missionerlar xristianlikni qadimgi Rim imperiyasi çegaralaridan taşqariga yoyişgan. Katolik missionerligi Ispaniya va Portugaliya imperiyalari taşkil topgaç (15–16-asrlar) kuçaydi. 13–16-asrlarda xristian missionerligi Hindiston, Xitoy va Yaponiyaga kirib bordi; Yaponiyada 1614-yili xristianlikni taqiqlovçi qonun joriy etildi.

Katolik missionerligiga rahbarlik qiliş uçun papa Grigoriy XV Diniy tarğibot kongregatsiyasini ta'sis etdi. Bu yil özbekça Vikipediyada 1662, rusça Vikipediyada 1622 deb körsatilgan. 17–18-asrlarda Niderlandiya va Buyuk Britaniyaning protestant çerkovlari, 19-asr boşida AQShdagi taşkilotlar missionerlikni rivojlantirdi. 19-asrda, ayniqsa uning oxirgi çoragida, missionerlik Afrikada faollaşdi; manbalarga köra, missionerlar öz mamlakatlari siyosatini tarğib qilişda yordam bergan.

Özbekiston Respublikasining «Vijdon erkinligi va diniy taşkilotlar töğrisida»gi qonuni 5-moddasiga köra, Özbekistonda har qanday missionerlik faoliyati man etiladi.