Inditex

Inditex (Industria de Diseño Textil, S.A.) — Ispaniyaning Galisiya viloyatidagi Arteyxo şahrida joylaşgan xalqaro kiyim-keçak kompaniyasi. Inglizça Vikipediyaga köra, u dunyodagi eng yirik «tez moda» (fast fashion) guruhi hisoblanadi. Kompaniyaning asosiy brendi — Zara.

Kompaniya asosçisi Amansio Ortega 1936 yilda tuğilgan va 13 yoşidan köylak dökonida yordamçi bölib işlagan (rus tilidagi Vikipediya). 1960-yillar boşida u öz işini boşladi: dastlab uyda kiyim tikdi, 1963 yilda esa öz fabrikasini oçdi. 1975 yilda Ortega Ispaniyaning A-Korunya (La-Korunya) şahrida birinçi Zara dökonini oçdi. Inglizça manbaga köra, dökonni u rafiqasi Rosaliya Mera bilan birga oçgan.

1976 yilda korxona röyxatdan ötkazildi (rus manbasida u Goasam deb nomlangan). 1985 yilda kompaniya Industria de Diseño Textil S.A., qisqaça Inditex deb qayta taşkil etildi. Inglizça manba uni Zara va uning işlab çiqariş korxonalari uçun xolding kompaniya sifatida tasvirlaydi.

Xose Mariya Kastelyano kompaniyaga kompyuter texnologiyalarini joriy etiş uçun jalb qilingan. Rus manbasida bu 1984 yil, inglizça manbada esa 1970-yillar örtalari deb körsatilgan; inglizça manba uni 1984 yildan boş direktor deb ham yozadi.

1988 yilda Portugaliyada çet eldagi birinçi dökon oçildi, 1989 yilda kompaniya AQSH bozoriga kirdi. Keyingi yillarda tarmoq kengaydi: 1991 yilda Pull & Bear taşkil etildi va Massimo Dutti kompaniyasining 65 foizi sotib olindi (1995 yilda töliq özlaştirildi), 1998 yilda Berşka taşkil etildi, 1999 yilda Stradivarius sotib olindi, 2001 yilda Oyşo, 2003 yilda Zara Home, 2008 yilda Uterqüe işga tuşirildi. Inglizça manbaga köra, 1993 yilda Lefties ham yaratilgan.

2000 yilda boş ofis Arteyxodagi yangi binoga köçirildi. 2001 yilda Inditex Madrid fond birjasida aksiyalarini joylaştirdi: rus manbasida 20 foizdan ortiq, inglizça manbada 26 foiz aksiya sotilgani aytilgan. 2010-yillardan dökonlar ösişi sekinlaşdi, kompaniya onlayn savdoni ham rivojlantirdi. 2022 yil martida sanksiyalar sababli Inditex Rossiyadagi barça dökonlari faoliyatini töxtatdi.

Kompaniya strategiyasi «tez moda» deb ataladi: yangi dizaynlar tez ommaviy işlab çiqarişga joriy etiladi. Rus manbasiga köra, dizayndan dökonga yetkazişgaça bir oydan kam vaqt ketadi (boşqalarda taxminan 5 oy); inglizça manbada ba'zan 15 kun deyilgan. Reklama xarajatlari tuşumning 0,3 foizini taşkil etadi (raqobatçilarda örtaça 3,5 foiz). Kompaniyaning Ispaniyada öz fabrikalari bor, işlab çiqarişning katta qismi Portugaliya, Marokaş, Turkiya va Osiyo davlatlaridagi taşqi korxonalarda bajariladi. Barça mahsulot Arteyxo va Saragosadagi ikki logistika markazi orqali ötadi.

Asosiy brendlar: Zara, Zara Home, Massimo Dutti, Pull & Bear, Berşka, Stradivarius, Oyşo va Uterqüe. Inglizça manbaga köra, dökonlarning köpçiligi kompaniyaning öziga tegişli, franşiza esa asosan xorijiy mulkçilikka ruxsat berilmagan mamlakatlarda qöllanadi.

Inglizça manbada Uyğur huquqlari monitori, Şeffild Hallam universiteti va Uyğur demokratiya va inson huquqlari markazi kompaniyani Xitoydagi yetkazib beruvçi orqali uyğurlar majburiy mehnatidan foydalanişda ayblagani qayd etilgan. 2017 yilda Bryusseldagi sud Zara Home Belgiyani plagiatda aybdor deb topgan.

Rus manbasiga (2018 yil holatiga) köra:

• 96 mamlakatda 7490 dökon, 156 mamlakatda mahsulot onlayn mavjud;
• Zara — 2131 dökon, aylanma 18 mlrd yevro; Berşka — 1107 dökon; Stradivarius — 1011 dökon; Pull & Bear — 974 dökon; Massimo Dutti — 766 dökon; Oyşo — 678 dökon; Zara Home — 603 dökon; Uterqüe — 92 dökon;
• işlab çiqarişda 7235 fabrika qatnaşgan;
• onlayn savdo tuşumning 12 foizini bergan;
• tuşumning 16,2 foizi Ispaniyaga, 45,1 foizi qolgan Yevropaga, 15,5 foizi Amerikaga, 23,2 foizi boşqa hududlarga töğri kelgan;
• Forbes Global 2000 (2019) röyxatida 289-örin.

Inglizça manbada dökonlar soni 93 bozorda 7200 dan ortiq deb berilgan.

Amansio Ortega kompaniya asosçisi va nazorat paketi egasi (59,294 foiz, rus manbasi); uning qizi Mera Sandra Ortegaga yana 5,05 foiz tegişli. Ortega 2011 yilgaça direktorlar kengaşi raisi bölgan. Pablo Isla 2005 yildan boş ijroçi direktor, 2011 yildan kengaş raisi bölgan. 2021 yil noyabrida kompaniya asosçining qizi Mara Ortega Peres rais bölişini e'lon qildi.