Tyson Foods

Tyson Foods, Inc. — oziq-ovqat sanoatida faoliyat yurituvçi Amerika transmilliy korporatsiyasi, boş qarorgohi Arkanzas ştatining Springdale şahrida joylaşgan. Kompaniya tovuq, mol va çöçqa göştini qayta işlaş va sotiş böyiça dunyoda JBS S.A.dan keyingi ikkinçi yirik korxona hisoblanadi.

Kompaniyaga 1935-yilda Jon U. Tayson asos solgan. Dastlab u tovuq savdosi bilan şuğullangan, keyinroq ularni boqiş va qayta işlaşga ötgan (Material 1). Ikkinçi jahon uruşi davrida kompaniya kengaydi, çunki tovuq göşti federal hukumat tomonidan normalaştirilgan mahsulotlar qatoriga kiritilmagan edi (Material 2). 1963-yilda kompaniya oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylandi. 1970-yillarda tovuq göştidan yarim tayyor mahsulotlar va çöçqa göştini qayta işlaşni boşladi.

Bir qator xaridlar kompaniyani kengaytirdi: 1989-yilda 1,29 mlrd dollarga Holly Farms, 1992-yilda dengiz mahsulotlari bozoriga kiriş maqsadida Arctic Alaska Fisheries Corporation va Louis Kemp Seafood Company sotib olindi. 2001-yilda 3,2 mlrd dollarga IBP, Inc. olindi. 2014-yilda Hillşire Brands uçun 8,5 mlrd dollar tölaşga kelişildi; Material 2 ga köra, şu yili Meksika va Braziliyadagi parrandaçilik biznesi 575 mln dollarga JBS S.A.ga sotildi. 2017-yilda AdvancePierre Foods (taxminan 3,2 mlrd dollar), 2018-yilda American Proteins va AMPRO Products (taxminan 850 mln dollar) hamda Keystone Foods sotib olindi. 2021-yilda uy hayvonlari uçun mahsulotlar biznesi General Mills'ga 1,2 mlrd dollarga sotildi.

1992-yilda Bill Klinton saylov kampaniyasiga yirik xayriya qilinganidan keyin matbuotda kompaniya sanitariya şaroitlari, mehnat şaroitlari va atrof-muhit qonunçiligiga rioya qilmaslikda tanqid qilingan (Material 1).

Kompaniya Tyson, Jimmy Dean, Hillşire Farm, Ball Park, Wright, Aidells va State Fair kabi brendlarga ega. Mahsulot Walmart, Kroger, KFC, Taco Bell, McDonald's, Burger King va Wendy's kabi tarmoqlarga yetkaziladi.

2022-yil holatiga köra bölinmalar (Material 1): mol göşti (14 korxona, tuşumning 37 %), tovuq göşti (185 korxona, 32 %), tayyor taomlar (34 korxona, 18 %), çöçqa göşti (7 korxona, 12 %) va xorijiy korxonalar (5 %). Xorijiy tarkibiy qismlar orasida Cobb-Vantress, Tyson Asia-Pacific, Tyson China-Korea, Tyson Europe hamda Braziliya, Argentina, Urugvay va Hindistondagi qöşma korxonalar bor.

2016-yilda Tyson Beyond Meat'dagi 5 % uluşni sotib olgan, 2019-yilda uni sotgan. 2021-yilda Jimmy Dean brendi ostida vegetarian nonuşta sendviçlari çiqarildi.

• Xodimlar: 133 000 (2025-yil, Material 2).
• 240 korxona AQShda va 27 tasi boşqa mamlakatlarda (Material 1); Material 2 ga köra, 2019-yilda dunyo böylab 200 ta korxona bölgan.
• Mahsulot 140 mamlakat va mintaqada sotiladi.
• Walmart 2021/22 moliya yilida tuşumning 17,7 % ini taşkil etgan; AQShdagi çakana savdo — 44 %, umumiy ovqatlaniş — 29 %, eksport va xorijiy operatsiyalar — 15 %.
• Fortune 500 röyxatida 81-örin (Material 1, 2022-yil) va 85-örin (Material 2, 2025-yil). Forbes Global 2000 (2022): 319-örin.
• 2019-yilda har hafta taxminan 155 000 mol, 461 000 çöçqa va 45 000 000 tovuq söyilgan.

Asosçi Jon U. Tayson 1967-yilgaça boş direktor bölgan; keyin Don Tayson (1967–1991), Leland Tollett (1991–1998), Jon H. Tayson, Riçard Bond, Donni Smit, Tom Heyz, Noel Uayt va Din Banks bu lavozimni egallagan. 2021-yil iyunidan Donni King prezident va boş direktor. Material 2 ga köra, Jeff Schomburger 2026-yil 5-oktabrdan boş direktor böladi.

Jon H. Tayson — asosçining nabirasi, 1998-yildan boşqaruv kengaşi raisi (Material 1). Tayson oilasi nazorat qiladigan Tyson Limited Partnership B sinfi aksiyalarining hammasiga va A sinfi aksiyalarining 2,27 % iga ega bölib, ovozlarning 71,15 % ini nazorat qiladi (Material 1); Material 2 da bu uluş 70 % deb berilgan.