Telefónica

Telefónica S.A. — boş qarorgohi Madridda joylaşgan ispan telekommunikatsiya kompaniyasi. U statsionar va mobil telefon aloqasi, keng polosali internet va pullik televideniye xizmatlarini körsatadi, Yevropa va Amerika qit'alarida faoliyat yuritadi. Kompaniya Movistar, O2 va Vivo brendlari ostida ham xizmat körsatadi.

Ispaniyada telefon aloqasi 1877-yilda paydo bölgan. 1924-yil 25-avgustdagi qirol farmoni hukumatga monopol huquqli milliy telefon kompaniyasini yaratişga ruxsat berdi va Compañía Telefónica Nacional de España (CTNE) taşkil etildi. Uning asosini International Telephone & Telegraph Corporation (ITT)ning Ispaniya bölimi taşkil etgan. 1945-yilda kompaniya Fransisko Franko hukumati tomonidan milliylaştirildi.

1997-yilda telekommunikatsiya bozori liberallaştirilgunga qadar Telefónica Ispaniyadagi yagona telefon operatori bölgan; şu yili hukumat kompaniyani xususiylaştirdi (xususiylaştirişga tayyorgarlik 1994-yilda boşlangan). 1988-yil mayda kompaniya nomi rasman Telefónica de España S.A.ga özgardi.

2005-yilda Telefónica britaniyalik O2 mobil operatorini sotib oldi, şu yili China Unicom bilan strategik ittifoq tuzdi. 2008-yilda kompaniya Madrid çekkasidagi yangi boş qarorgohga (Distrito Telefónica) köçdi. 2014-yilda Germaniyadagi E-Plus sotib olindi va O2 brendi bilan birlaştirildi. 2015-yilda Britaniya bölinmasini Hutçison Whampoaga sotiş kelişuviga erişildi, ammo Yevropa Komissiyasi 2016-yil 11-mayda bitimni blokladi. Keyinçalik, 2021-yil 1-iyundan Virgin Media va O2 UK birlaşib Virgin Media O2 taşkil etdi; Telefónica unda 50% uluşga ega, qolgan 50% Liberty Globalga tegişli.

Kompaniya mobil aloqa xizmatlarini Movistar (Ispaniya va Lotin Amerikasi), O2 (Buyuk Britaniya va Germaniya) va Vivo (Braziliya) brendlari ostida taqdim etadi. Telefónica dunyodagi yirik suv osti kabellari operatorlaridan biri: 25 ta xalqaro suv osti kabeli va 11 ta mahalliy optik tolali kabelga töliq yoki qisman egalik qiladi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2019-yildan boşlab kompaniya Lotin Amerikasidagi biznesining köp qismini sotib, asosiy bozorlari — Ispaniya, Germaniya, Buyuk Britaniya va Braziliyaga e'tibor qaratmoqda.

• 2018-yildagi daromadning mintaqalar böyiça uluşi: Ispaniya — 26,1%, Braziliya — 20,8%, Germaniya — 15%, Buyuk Britaniya — 13,9%, Argentina — 4,8%, Çili va Peru — 4,3%.
• 2018-yilda abonentlarning umumiy soni 356,2 million, şundan 270,8 millioni mobil aloqa. Boşqa manbaga köra, kompaniya 325 million abonentga xizmat körsatadi.
• Telefónica Spain daromadi 12,7 mlrd yevro, Telefónica Brazil — 10,1 mlrd, Telefónica Germany — 7,32 mlrd, Telefónica United Kingdom — 6,8 mlrd yevro.
• 2016-yilgi Forbes Global 2000 reytingida kompaniya 104-örinni egallagan.

Materialllar rahbariyat böyiça bir-biriga mos kelmaydi. Özbekça Vikipediyaga köra, boş direktor — Xose Mariya Alvares-Pallete; u 2016-yil aprelidan beri raislik qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2025-yil yanvaridan boşqaruv raisi va boş ijroçi direktor — Mark Murtra, Alvares-Pallete esa ketgan.

Direktorlar kengaşi 18 direktordan iborat; biri China Unicom (Hong Kong) Limited vakili, ikkitadan La Caixa va BBVA tomonidan tayinlanadi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2025-yil 13-avgust holatida 5% va undan köp uluşga ega aksiyadorlar: Ispaniya hukumati (SEPI) — 10%, CaixaBank — 9,99%, STC Group — 9,9%, BBVA — 5,7%.

Guruh quyidagi yirik bölinmalardan iborat: Telefónica Spain, Telefónica Brazil, Telefónica Hispam Norte, Telefónica Hispam Sur, Telefónica United Kingdom va Telefónica Germany.