Procter & Gamble

Procter & Gamble (P&G) — AQShning Sinsinnati (Ogayo ştati) şahrida joylaşgan transmilliy iste'mol tovarlari kompaniyasi. U 1837-yilda William Procter va James Gamble tomonidan asos solingan.

Şamsoz William Procter (Angliyada tuğilgan) va sovunçi James Gamble (Irlandiyada tuğilgan) Buyuk Britaniyadan AQShga köçib kelgan va Sinsinnatida joylaşgan. Ular Norris opa-singillariga uylangaç tanişgan; qaynotalari Alexander Norris ularni hamkorlikka köndirgan va 1837-yilda kompaniya taşkil topgan. 1859-yilga kelib savdo hajmi 1 million dollarga yetgan. Fuqarolar uruşi davrida kompaniya şimol armiyasiga şam va sovun yetkazib beriş böyiça şartnomalar olgan. 1880-yillarda suvda suzadigan arzon Ivory sovuni sotuvga çiqarilgan. 1911-yilda ösimlik moylaridan tayyorlangan Crisco işlab çiqarila boşlagan.

Manbalarda keltirilgan keyingi voqealar: 1946-yilda Tide kir yuviş kukuni, 1955-yilda Crest tiş pastasi, 1961-yilda Pampers tagliklari va Head & Shoulders şampuni bozorga çiqqan. 1957-yilda Çarmin Paper Company sotib olingan. 1930-yilda Britaniyaning Thomas Hedley Co. kompaniyasini sotib oliş bilan P&G xalqaro kompaniyaga aylangan. 2005-yil yanvarida Gillette'ni sotib oliş haqida e'lon qilingan; bu bitim tufayli P&G Unilever'ni ortda qoldirib, dunyodagi eng yirik iste'mol tovarlari kompaniyasiga aylangan (rus tilidagi manbaga köra bitim qiymati 56 mlrd dollar). Kompaniya 2012-yilda Pringles'ni Kellogğs'ga sotib, oziq-ovqat biznesidan çiqqan. 2016-yil fevralida Duracell Berkshire Hathaway'ga ötkazilgan. 2018-yil dekabrida nemis Merck kompaniyasining retseptsiz dorilar bölimi sotib olingan.

Ba'zi ma'lumotlar manbalarda farq qiladi: 2014-yil avgustidagi qayta tuzilma haqida rus manbasida 60 % brendni sotiş yoki yopiş rejalaştirilgani, ingliz manbasida esa taxminan 100 ta brendni sotib, qolgan 65 ta brendga e'tibor qaratilgani aytiladi. Coty'ga 43 ta kosmetika brendi sotilişi bitimi rus manbasida 11,4 mlrd, ingliz manbasida 13 mlrd dollar deb körsatilgan.

Ingliz manbasiga köra, kompaniya beşta bölim orqali faoliyat yuritadi:

• Beauty: Head & Shoulders, Pantene, Olay, Old Spice, Safeguard, Secret, SK-II va boşqalar;
• Grooming: Braun, Gillette, Venus;
• Health Care: Crest, Oral-B, Metamucil, Neurobion, Pepto-Bismol, Vicks;
• Fabric & Home Care: Ariel, Downy, Tide, Fairy, Febreze, Mr. Clean, Swiffer va boşqalar;
• Baby, Feminine & Family Care: Pampers, Always, Tampax, Bounty, Çarmin va boşqalar.

1931-yilda kompaniyada brend-menejment tizimi joriy etilgan; rus manbasiga köra, bu atama dastlab xodim Neil McElroy'ning xizmat yozuvida paydo bölgan.

• Ingliz manbasiga köra, 2024-yilda daromad uluşi: Fabric & Home Care — 36 %, Baby, Feminine & Family Care — 24 %, Beauty — 18 %, Health Care — 14 %, Grooming — 8 %.
• Savdoning 48 % AQShda, 52 % boşqa mamlakatlarda amalga oşadi.
• Rus manbasiga köra, kompaniya vakolatxonalari 70 ta mamlakatda, mahsulotlari 180 ta mamlakatda sotiladi; reklamaga xarajat 8 mlrd dollardan oşadi.
• Işlab çiqariş quvvatlari: AQShda 23 ta va boşqa 35 mamlakatda 81 ta korxona.
• Fortune 500 röyxatida: 47-örin (rus manbasi, 2022) va 51-örin (ingliz manbasi); Forbes Global 2000 röyxatida: 63-örin (rus manbasi, 2022) va 60-örin (ingliz manbasi).
• Bozor kapitalizatsiyasi 2023-yil martida 337 mlrd dollar.

Kompaniya ommaviy bölib, aksiyalari Nyu-York fond birjasida muomalada va Dow Jones sanoat indeksi hisobiga kiradi. 2022-yil oxirida aksiyalarning 65 %i institutsional investorlarga tegişli bölgan; eng yiriklari — The Vanguard Group (9,6 %) va BlackRock (6,8 %). Direktorlar kengaşi 12 kişidan iborat va törtta qömitaga ega: audit; boşqaruv va korporativ mas'uliyat; kompensatsiya va rivojlaniş; innovatsiya va texnologiya. 2021-yil noyabridan kengaş raisi, boş direktor va prezident lavozimlarini John Moeller birga olib boradi; u kompaniyada 1988-yildan beri işlaydi.

Rus manbasiga köra, kompaniyada törtta funksional departament mavjud: Global Business Units, Market Development Organizations, Global Business Services va Lean Corporate Functions. Ingliz manbasiga köra, 2018-yil noyabrida olti biznes birlikdan iborat soddaroq tuzilma e'lon qilingan, u 2019-yil iyulidan kuçga kirgan.