Associated British Foods

Associated British Foods (ABF) — Londonda boş qarorgohi joylaşgan Britaniya kompaniyasi. U oziq-ovqat va çorva yemi işlab çiqaradi hamda Primark kiyim-keçak dökonlari tarmoğiga egalik qiladi. Kompaniya London fond birjasida röyxatga olingan va FTSE 100 indeksiga kiradi.

Manbalarda kompaniyaning kelib çiqişi har xil bayon qilingan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, tarix 1880-yillarda Jorj Ueston Torontoda (Kanada) nonvoyxonalar tarmoğini taşkil etişidan boşlangan. Uning öğli Garfild Ueston kompaniyani 1924-yilda boşqargan, 1935-yilda faoliyatni Buyuk Britaniyaga kengaytirib, 7 ta nonvoyxona sotib olgan va ular asosida Allied Bakeries kompaniyasini tuzgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra esa, kompaniyaga kanadalik W. Garfild Ueston 1935-yilda asos solgan: dastlab u Food Investments Limited deb atalgan, bir oydan söng Allied Bakeries Limited nomini olgan.

Rus tilidagi manbaga köra, 1939-yilga kelib kompaniyada 18 nonvoyxona va 4 peçenye fabrikasi bölgan. 1935–1956-yillarda Allied önta milliy va hududiy nonvoyxona kompaniyasini sotib olgan. 1955-yilda Aerated Bread Company (A.B.C.)ning Britaniyadagi faoliyatini 8,1 million dollarga xarid qilgan. 1960-yilda kompaniya nomi Associated British Foods deb özgartirilgan. Ikkala manbada ham keyingi voqealar keltirilgan:

• 1949 — Ryvita Company sotib olingan (rus manbasi);
• 1964 — Twinings çoy işlab çiqaruvçisi sotib olingan (rus manbasi);
• 1978 — asosçi vafot etgan, boşqaruv öğli Garriga, Şimoliy Amerikadagi faoliyat esa öğli Galenga ötgan (ingliz manbasi);
• 1980 — AQSh bozoriga çiqilgan; 1982 — AB Ingredients bölinmasi tuzilgan (rus manbasi);
• 1986 — Fine Fare Dee Corporation'ga sotilgan;
• 1991 — British Sugar sotib olingan;
• 1994-yil may — Bakers Oven tarmoği Greggs'ga ötgan;
• 1997 — Irlandiyadagi çakana savdo faoliyati Tescoʻga sotilgan (ingliz manbasi).

2002-yilda Unilever'dan Mazola va boşqa brendlar, 2004-yilda Tone's va Fleischmann xamirturuşi biznesi, 2007-yilda Patak's sotib olingan. 2011–2013-yillarda kompaniya soliq masalalari böyiça UK Uncut va ActionAid tanqidiga uçragan, Illovo şöba korxonasi esa yer egaligi bahslari yuzasidan Oxfam hisobotlarida tilga olingan; 2014-yilda erkin, oldindan va xabardor rozilik (FPIC) tamoyiliga oid siyosat joriy etilgan. 2025-yil avgustda ABF Hovis non brendini Endless xususiy kapital firmasidan 75 million funtga sotib oliş töğrisida kelişganini ma'lum qilgan, noyabrda Primark'ni alohida kompaniyaga ajratiş imkoniyatini örganayotganini bildirgan.

2022-yil holatiga köra kompaniya beşta bölinmadan iborat:

• Bakaleya — çoy, qahva, kakao, şakar, ösimlik moyi, sirka, non va pişiriq, yorma va göşt mahsulotlari; Twinings, Ovaltine, Dorset Cereals, Jordans, Ryvita, Kingsmill, Patak's, Blue Dragon brendlari.
• Şakar — Afrika, Buyuk Britaniya, Ispaniya va Xitoyning janubi-şarqida yirik işlab çiqaruvçi; qöşimça mahsulot sifatida biyoyoqilği, çorva yemi va elektr energiyasi ham çiqaradi.
• Agrobiznes — çorva, akvakultura, otlar va uy hayvonlari uçun yem.
• Ingredientlar — xamirturuş va pişiriq ingredientlari, oziq-ovqat va farmatsevtika uçun fermentlar.
• Çakana savdo — Primark kiyim dökonlari tarmoği (Irlandiyada joylaşgan).

Ingliz manbasiga köra, ingredientlar bölinmasi şakar işlab çiqariş böyiça dunyoda törtinçi, nonvoy xamirturuşi böyiça ikkinçi örinda turadi. AQShdagi şöba korxonasi — ACH Food Companies.

• 2023-yilda Forbes Global 2000 röyxatida 703-örin (rus manbasi).
• 2022-yil bölinmalarining tuşumdagi uluşi: Primark — 45 %, bakaleya — 22 %, şakar — 12 %, ingredientlar — 11 %, agrobiznes — 10 %.
• Şakar bölinmasi: 10 mamlakatda 27 zavod, yiliga 4,5 million tonna şakar.
• 2021/22 moliyaviy yilda tuşumning hududiy taqsimoti: Buyuk Britaniya — 38 %, Yevropa va Afrika — 37 %, Amerika — 12 %, Osiyo-Tinç okeani — 14 % (rus manbasida jami 101 %).
• Primark dökonlari soni: 408 (rus manbasi, 2022) va taxminan 384 (ingliz manbasi).

Ingliz manbasiga köra, 2026-yil holatiga direktorlar kengaşi tarkibida Maykl Maklintok (rais), Jorj G. Ueston (boş direktor), Joana Edvards (moliya direktori), Eoin Tonj (Primark rahbari) va mustaqil nobelgilovçi direktorlar bor. Jorj G. Ueston ABF boş direktori lavozimini 2005-yil 1-aprelda egallagan. Nazorat paketiga Wittington Investments egalik qiladi; uning kapitalining 79,2 foizi Garfield Weston Foundation'ga, qolgani Ueston oilasi a'zolariga tegişli. Wittington Investments şuningdek Fortnum & Mason va Heal & Son kompaniyalariga egalik qiladi.