3M

3M (asl nomi Minnesota Mining and Manufacturing Company) — sanoat, işçilar xavfsizligi va iste'mol tovarlari sohalarida faoliyat yuritadigan Amerika korporatsiyasi. Aksiyalari Nyu-York fond birjasida MMM belgisi ostida savdo qilinadi.

Kompaniyani beş tadbirkor Minnesota ştatida toğ-kon korxonasi sifatida tuzgan; ingliz tilidagi manbaga köra, ilk savdosi 1902-yil 13-iyunda amalga oşirilgan. Maqsad abraziv sifatida korund qazib oliş edi, biroq konda korund yöq çiqdi. Ingliz manbasi bu joyni Minnesota ştatidagi Two Harbors deb körsatadi, rus manbasi esa Yuqori köl böyidagi qişloq yaqinida deydi. Rus manbasiga köra, asosçilar orasida advokat, şifokor, ikki temir yöl rahbari va qassob bor edi.

1905-yilda kompaniyani Edgar Ober va Lutsius Ordvey öz qöliga oldi; ştab-kvartira Dulutga köçirildi va u yerda tiş qoğozi (zımpara) işlab çiqariş boşlandi. 1907-yilda Uilyam Makneyt, 1909-yilda A. G. Buş kompaniyaga qöşildi. 1916-yilda kompaniya moliyaviy jihatdan barqarorlaşib, dividend tölay boşladi. 1910-yilda kompaniya Sent-Polga köçdi (rus manbasida 1910-yilda Sent-Polda yangi zavod qurilgani, ştab-kvartira 1916-yilda köçirilgani aytiladi). 1962-yilda hozirgi ştab-kvartira — Minnesota ştatidagi Maplewooddagi 3M Center'ga ötildi.

Makneyt 1914–1929-yillarda boş direktor, 1929–1949-yillarda prezident, 1949–1966-yillarda boşqaruv raisi bölgan. 1925-yilda Scotch yelim lentasi paydo böldi, 1930-yilda tovar belgisi rasman röyxatdan ötdi. Rus manbasiga köra, lentani laborant Riçard Dryu ixtiro qilgan. 1947-yilda kompaniya aksiyalari birinçi marta Nyu-York fond birjasida çiqarildi. 1956-yilda Scotchgard, 1958–1959-yillarda Scotch-Brite şimgiçlari bozorga çiqdi.

Post-it yozuv qoğozlari 1977-yilda «Press ’n Peel» nomi bilan sinovdan ötkazildi; 1979-yilda «Post-Its» nomi bilan taqdim etilib, 1980-yil 6-apreldan butun AQShda sotila boşladi. 1996-yilda ma'lumot saqlaş va tasvir bölinmalari Imation Corporation sifatida ajratib çiqarildi. 2002-yil 8-aprelda kompaniya rasmiy nomini «3M Company»ga özgartirdi. 2019-yil oktyabrda Acelity va uning KCI şöba korxonalari 6,7 mlrd dollarga sotib olindi. 2022-yil iyulda soğliqni saqlaş bölinmasini Solventum Corporation nomli alohida kompaniya sifatida ajratiş rejasi e'lon qilindi; 3M unda 19,9 foiz uluşni saqlab qoladi.

Ingliz manbasiga köra, kompaniya 60 mingdan ortiq mahsulot işlab çiqaradi: yelimlar, abrazivlar, laminatlar, passiv yonğindan himoya vositalari, şaxsiy himoya vositalari, deraza plyonkalari, elektr va elektron izolyatsiya materiallari, avtomobil parvarişi vositalari, optik plyonkalar va boşqalar. Rus manbasida «50 mingdan ortiq nomdagi tovar» deyiladi. 2019-yil holatiga törtta biznes guruhi bor: xavfsizlik va sanoat, transport va elektronika, soğliqni saqlaş, iste'mol tovarlari.

Maşhur markalar: Scotch lentasi, Scotchgard, Post-it, Nexcare yelimli boğiçlari, Scotch-Brite, Command mahkamlaş tizimlari. Kompaniya 1924-yilda birinçi patentini olgan, yiliga taxminan 3000 ta yangi patent oladi va 2014-yilda 100 000 patent çegarasidan ötgan.

• 2018-yilda savdo hajmi 32,8 mlrd dollar, xodimlar taxminan 93 500 nafar, 70 mamlakatda (rus manbasi).
• 2021-yilda savdo hajmi 35,4 mlrd dollar, Fortune 500 röyxatida 102-örin, xodimlar taxminan 95 000 nafar, 70 dan ortiq mamlakatda faoliyat (ingliz manbasi).
• 2017-yilda sof savdo 31,657 mlrd dollar, 2016-yilda 30,109 mlrd dollar.

2018-yil 25-mayda Maykl F. Roman boş direktor etib tayinlandi. 2024-yil mart oyida Uilyam (Bill) Braun 1-maydan boş direktor bölişi e'lon qilindi; Roman ijroçi raisi lavozimida qoladi. Kompaniyaning 3M India, 3M Japan va 3M Canada kabi xalqaro şöba korxonalari bor.