Anglo American plc

Anglo American plc — boş qarorgohi Londonda joylaşgan Britaniya toğ-kon kompaniyasi. U Janubiy Afrikada ttaşkil topgan va Afrika, Osiyo, Avstraliya, Yevropa hamda Şimoliy va Janubiy Amerikada faoliyat yuritgan.

Kompaniyaga Ernest Oppengeymer asos solgan. Rusça Vikipediyaga köra u yahudiy asilli britaniyalik, inglizça Vikipediyaga köra esa yahudiy asilli nemis muhojiri. 1917-yilda Yoxannesburgda J.P. Morgan & Co. va boşqa Amerika sarmoyadorlarining mablaği bilan Anglo American Corporation (AAC) taşkil etilgan. Korporatsiya Janubiy Afrikada röyxatdan ötgan; bu boşqa Janubiy Afrika kompaniyalaridan farq qilgan, ular Britaniya va boşqa Yevropa mamlakatlarida röyxatdan ötgan. AAC Janubi-Ğarbiy Afrikadagi (hozirgi Namibiya) olmos konlarini sotib ola boşlagan. Rusça manbaga köra, 1929-yilda Oppengeymer De Beers ustidan nazoratni qölga kiritgan; inglizça manbada AAC 1926-yilda De Beersning asosiy aksiyadoriga aylangani aytiladi.

1928-yilda kompaniya Zambiyaning mis sektorida iş boşlagan. 1945-yilda AAC Coal Estates'ni sotib olib, kömir sanoatiga kirgan. Oppengeymer vafotidan keyin kompaniyani öğli Garri boşqargan. 1961-yilda AAC birinçi marta Janubiy Afrikadan taşqariga çiqib, Hudson Bay Mining and Smelting Company'ga yirik sarmoya kiritgan. 1967-yilda Scaw Metals'ni sotib olgan; 1967–1975-yillarda Mondi Group, Amgold va Amcoal taşkil topgan.

1999-yil 24-mayda AAC Minorco bilan birlaşib, Anglo American PLC taşkil etilgan; boş qarorgoh Londonga köçirilgan, aksiyalar London fond birjasida savdoga qöyilgan. Oltin qazib oliş AngloGold nomli alohida korporatsiyaga ajratilgan; 2004-yilda u Aşanti Goldfields bilan qöşilib, AngloGold Aşanti nomini olgan. 2007-yilda Mondi Group ajratilgan. Xuddi şu yili Cynthia Carroll boş direktor bölgan va u kompaniyaning Janubiy Afrikadan bölmagan hamda ayol birinçi rahbari bölgan.

2011-yil noyabrida Anglo American Oppengeymerlar oilasiga tegişli De Beersning 40 foiz aksiyasini 5,1 mlrd dollarga sotib olgan va uluşini 85 foizga yetkazgan. 2014-yilda Braziliyadagi Minas-Rio temir rudasi loyihasi işga tuşgan. 2015-yilda kompaniya iş örinlarini qisqartiriş va bölinmalarni birlaştirişni e'lon qilgan. 2020-yilda Angliyadagi poligalit (öğit sifatida işlatiladigan mineral) loyihasi sotib olingan. 2024-yil aprelida BHP kompaniyani 31 mlrd funt sterlingga sotib olişni taklif qilgan; kompaniya taklifni «juda jozibasiz» deb rad etgan. 2025-yil 31-mayda platina bölinmasi Valterra Platinum nomi bilan alohida kompaniya sifatida ajratilgan.

2025-yil sentabrida Anglo American va Teck Resources birlaşiş töğrisida kelişgan. Rusça manbaga köra bitim qiymati 53 mlrd dollar. Inglizça manbaga köra, yangi guruh Anglo Teck deb nomlanadi, boş qarorgohi Kanadada böladi va dunyodagi ikkinçi yirik mis işlab çiqaruvçisi hisoblanadi. Bitim tartibga soluvçi organlar ma'qullaşini talab qiladi.

Rusça manbada keltirilgan bölinmalar: De Beers (olmos), mis, platina guruhi metallari, temir rudasi, kömir, nikel va marganets, öğitlar (poligalit). Inglizça manbaga köra kompaniya olmos, mis, nikel, temir rudasi, poligalit va metallurgiya kömirining yirik işlab çiqaruvçisi bölgan, platina böyiça esa dunyodagi eng yirik işlab çiqaruvçi bölib, jahon hajmining taxminan 40 foizini bergan. Kompaniyaning asosiy listingi London fond birjasida, FTSE 100 indeksiga kiradi; aksiyalari Yoxannesburg, Şveytsariya, Botsvana va Namibiya birjalarida ham savdo qilingan.

• De Beersning 85 foizi kompaniyaga, 15 foizi Botsvana hukumatiga tegişli (rusça manba).
• Bölinmalar daromadi (rusça manba): De Beers — 3,38 mlrd dollar; mis — 7,18; platina guruhi metallari — 8,47; temir rudasi — 7,95; kömir — 3,8; nikel va marganets — 1,27; öğitlar — 0,11 mlrd dollar.
• 2020-yildagi işlab çiqariş: olmos — 25,1 mln karat (jahon işlab çiqarişining uçdan bir qismi); mis — 647 ming tonna; platina guruhi metallari — 3,809 mln untsiya; temir rudasi — 61,1 mln tonna; metallurgiya kömiri — 16,8 mln tonna; termal kömir — 20,6 mln tonna; nikel — 45 ming tonna.
• Xodimlar: JAR — 44 700; Afrikaning boşqa qismi — 4500; Braziliya — 3900; Çili — 3800; Avstraliya — 2800; Buyuk Britaniya — 2400; Kanada — 800; Peru — 400.
• Yirik xaridorlar: Xitoy — 39 foiz, Yaponiya — 13, Osiyoning qolgan qismi — 15, Buyuk Britaniya — 6, Yevropaning qolgan qismi — 10.
• Forbes Global 2000: 2020-yilda 274-örin, 2021-yilda 218-örin.

Ernest Oppengeymerdan keyin kompaniyani öğli Garri Oppengeymer boşqargan; 1982-yilda raislikni Gavin Rellyga topşirgan. 1990-yilda Julian Ogilvie Thompson AACning raisi va boş direktori bölgan. 2000-yilda uning örniga Tony Trahar boş direktor bölgan, 2002-yilda raislikka Mark Moody-Stuart kelgan. 2007-yilda boş direktor lavozimini Cynthia Carroll egallagan.