ExxonMobil
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
ExxonMobil (Exxon Mobil Corporation) — Amerika Qöşma Ştatlarining transmilliy neft va gaz kompaniyasi. Boş qarorgohi Texas ştatidagi Spring şahrida (Katta Xyuston hududi) joylaşgan. U Jon Rokfellerning Standard Oil kompaniyasining eng yirik töğridan-töğri vorisi hisoblanadi.
Tarixi
13Hozirgi kompaniya 1999-yilda Exxon va Mobil kompaniyalarining qöşilişi natijasida taşkil topgan. Ikkala kompaniya ham 1870-yilda Rokfeller asos solgan Standard Oil merosxöri edi. 1911-yilda AQSH Oliy sudi Standard Oil'ni 34 mustaqil kompaniyaga böliş haqida qaror çiqardi; ulardan biri Standard Oil Company of New Jersey (Jersey Standard) nomini saqlab qoldi. Rus Vikipediyasiga köra, Exxon Mobil Corporation uning töğridan-töğri huquqiy vorisidir.
Vacuum Oil Company 1866-yilda taşkil etilgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, uni 1879-yilda Standard Oil sotib olgan va 1911-yildagi bölinişda ajralgan; rus Vikipediyasida esa kompaniya keyinçalik Standard Oil nazoratiga ötgani aytilgan, yil körsatilmagan. 1931-yilda Vacuum Oil Standard Oil Company of New York (Socony) bilan birlaşib, keyinçalik Mobil nomini olgan kompaniyani taşkil etdi. Jersey Standard 1972-yilda nomini Exxon deb özgartirdi.
1989-yilda «Exxon Valdez» tankerining Alyaska yaqinida halokatga uçraşi kompaniya uçun yirik ekologik va moliyaviy oqibatlarga olib keldi; rus Vikipediyasiga köra, bu uning dunyodagi eng yirik neft kompaniyasi maqomini Royal Dutch Shell'ga boy berişining sabablaridan biri böldi.
1998-yilda Exxon va Mobil 73,7 mlrd dollarlik qöşiliş kelişuviga imzo çekdi; bitim 1999-yil 30-noyabrda yakunlandi. Ingliz Vikipediyasiga köra, qöşilişda Exxon omon qolgan kompaniya sifatida Mobil'ni sotib oldi, Exxon'ning NYSE belgisi «XON»dan «XOM»ga özgartirildi. 2010-yilda 31 mlrd dollarga tabiiy gaz işlab çiqaruvçi XTO Energy sotib olindi. 2023-yil 11-oktabrda kompaniya Pioneer Natural Resources'ni 59,5 mlrd dollarlik bitim bilan öziga qöşişini e'lon qildi.
Ingliz Vikipediyasiga köra, 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqinidan söng kompaniya Rossiyadan, şu jumladan Sakhalin-I loyihasidan töliq çiqişini e'lon qildi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Kompaniya neft va gaz sanoatining barça bosqiçlarida faoliyat yuritadi (vertikal integratsiyalaşgan) va kimyo bölimiga ega. Ingliz Vikipediyasiga köra, faoliyat uç yönalişga guruhlanadi:
- Upstream — neft va gazni qidiriş, qazib oliş, taşiş va ulgurji savdo. Daromadning taxminan 70 foizini beradi. Gaz qazib oliş bilan şöba korxona XTO Energy şuğullanadi.
- Product Solutions — 2022-yilda avvalgi Downstream va Chemical bölimlarini birlaştirib tuzilgan.
- Low Carbon Solutions — muqobil energiya bölimi; suvötlardan biyoyoqilği, qişloq xöjaligi çiqindilaridan biodizel va boşqa texnologiyalar ustida tadqiqot olib boradi.
Çakana savdoda Exxon, Mobil va Esso brendlaridan foydalaniladi. Mobil 1 sintetik motor moyi brendi 2003-yildan NASCAR'ning rasmiy motor moyi hisoblanadi. Kimyo mahsulotlariga etilen, polietilen, polipropilen, parakisilen va boşqalar kiradi; ingliz Vikipediyasiga köra, kompaniya dunyodagi eng yirik butilkauçuk işlab çiqaruvçisi.
Raqamlarda
13- Rus Vikipediyasi: 2019-yil fevralida bozor kapitalizatsiyasi — 330 mlrd dollar.
- Rus Vikipediyasi: 2021-yil oxirida isbotlangan uglevodorod zaxiralari — 18,536 mlrd barrel neft ekvivalenti; 2021-yilda kunlik neft va gaz qazib oliş — 3,712 mln barrel.
- Ingliz Vikipediyasi: 2025-yil oxirida isbotlangan zaxiralar — 19,3 mlrd barrel neft ekvivalenti.
- Neftni qayta işlaş zavodlari soni manbalarda farq qiladi: rus Vikipediyasida 19 ta (13 mamlakatda, 4,57 mln barrel/sutka), ingliz Vikipediyasida 21 ta (örtaça 4,6 mln barrel/sutka).
- Rus Vikipediyasi: çakana tarmoq — 22,5 ming yoqilği quyiş şoxobçasi.
- Ingliz Vikipediyasi: dunyo neft qazib olişining taxminan 3 foizini beradi.
Rahbariyati va tuzilmasi
13Qöşilişdan keyingi kompaniyani Li Raymond boşqargan. 2006-yilda u nafaqaga çiqqaç, boşqaruvga Reks Tillerson saylandi; u 2016-yil oxirida AQSH davlat kotibi lavozimiga tayinlanişi munosabati bilan iste'foga çiqdi. 2017-yildan Darren Vuds boşqaruv kengaşi raisi, prezident va boş ijroçi direktor lavozimida. Ingliz Vikipediyasiga köra, Low Carbon Solutions bölimini sobiq General Motors prezidenti Dan Ammann boşqaradi, kompaniya Imperial Oil'da köpçilik uluşga ega.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)ExxonMobil // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1990 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAExxonMobil. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1990
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1990
Raqamlarda
Xodimlar soni · 31-dekabr 2019
74 900 kişi
+5,5 % (yaxşi)31-dekabr 2018ga nisbatan
Daromad (tuşum) · 2024-yil
AQSh dollari: 349,6 mlrd
+1,5 % (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Sof foyda · 2024-yil
AQSh dollari: 33,7 mlrd
−6,5 % (yomon)2023-yilga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 31-dekabr 2019
AQSh dollari: 191,7 mlrd
−0,1 % (yomon)31-dekabr 2018ga nisbatan
Aktivlar · 31-dekabr 2019
AQSh dollari: 362,6 mlrd
+4,7 % (yaxşi)31-dekabr 2018ga nisbatan
Bozor qiymati · 22-avgust 2025
AQSh dollari: 474,4 mlrd
+29,3 % (yaxşi)2017-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q156238wikidata.org · 7 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.