Northrop Grumman Corporation

Northrop Grumman Corporation — aeronavtika, mudofaa, razvedka tizimlari va kosmos sohasida işlaydigan amerikalik harbiy-sanoat kompaniyasi. Boş qarorgohi Virjiniya ştatining West Falls Church şahrida joylaşgan.

Kompaniyaning oldingi taşkilotlari ikkita aviatsiya kompaniyasi edi. Leroy R. Grumman Grumman Aircraft Engineering Corporation'ni 1929-yil dekabrda Nyu-Yorkdagi Long-Aylend hududida taşkil etgan. Northrop kompaniyasi 1939-yilda Jek Northrop tomonidan Kaliforniyada asos solingan; 1985-yilda u Delaverda qayta röyxatdan ötgan.

Sovuq uruş tugagaç, AQShning mudofaa byudjeti sezilarli qisqardi va harbiy-sanoat kompaniyalari birlaşa boşladi. 1994-yilda Northrop Grumman'ni sotib olib, Northrop Grumman Corporation taşkil etdi. Bitim narxi rus tilidagi Vikipediyada 2,17 mlrd dollar, ingliz tilidagi Vikipediyada 2,1 mlrd dollar deb körsatilgan. Keyinçalik kompaniya Logicon, Westinghouse'ning mudofaa elektronikasi biznesi va boşqa korxonalarni sotib oldi.

Lockheed Martin bilan qöşiliş masalasi ham körib çiqilgan. Rus tilidagi manbaga köra, kelişuvga 1994-yildan taxminan uç yil keyin erişilgan va bitimni AQSh hukumati bloklagan. Ingliz tilidagi manbada esa 1998-yilda qöşiliş körib çiqilgani, ammo Mudofaa vazirligi va Adliya vazirligi qarşiligi sababli bekor qilingani aytilgan.

2000-yilda Vought Aircraft sotildi va Litton Industries sotib olindi (rus manbasiga köra 5,59 mlrd dollar). 2001-yilda Newport News Shipbuilding (2,6 mlrd dollar) sotib olindi, 2002-yilda esa TRW Inc. 2011-yilda kema quriş bölimi Huntington Ingalls Industries nomli alohida kompaniya sifatida ajratib çiqarildi. 2018-yilda kompaniya Orbital ATK'ni sotib oldi; u Northrop Grumman Innovation Systems deb nomlandi, 2020-yil 1-yanvardan esa uning asosiy qismi Space Systems sektoriga qöşildi. 2021-yilda axborot texnologiyalari bölimi Veritas Capital'ga sotildi (ingliz manbasiga köra 3,4 mlrd dollarga).

Kompaniya Jeyms Uebb kosmik teleskopini yaratişda asosiy pudratçi bölgan. 2015-yil oktyabrda u B-21 bombardimonçisi uçun şartnomani yutgan.

Kompaniya tört bölim orqali işlaydi:

• Aeronautics Systems — harbiy uçiş apparatlari (uçuvçili va uçuvçisiz) tizimlari; B-21 Raider va B-2 Spirit bombardimonçilari, F-35 uçun fyuzelyaj va radar, E-2 Hawkeye, MQ-4C Triton.
• Defense Systems — raketa va raketaga qarşi tizimlar, harbiylarni tayyorlaş va texnikaga xizmat körsatiş; şu jumladan LGM-35 Sentinel qitalararo ballistik raketasini modernizatsiya qiliş.
• Mission Systems — ma'lumot yiğiş apparat va dasturiy vositalari, aloqa, navigatsiya, kuzatuv tizimlari, radarlar; F-16, F-22 va F-35 uçun AESA radarlari.
• Space Systems — sun'iy yöldoşlar, uçiriş vositalari, raketaga qarşi mudofaa tizimlari; Cygnus kosmik kemasi, NASA Space Launch System uçun dvigatellar.

Asosiy işlab çiqariş quvvatlari AQShda, şuningdek Avstraliya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya va Fransiyada korxonalar bor. 2019-yil may oyida kompaniya NASA'ning «Artemida» dasturi doirasida Oyga qöniş apparatlari prototiplarini işlab çiqiş uçun tanlangan kompaniyalar qatoriga kirgan. 2020-yil iyunda NASA Lunar Gateway uçun HALO moduliga 935 mln dollarlik şartnoma bergan.

Kompaniya işlab çiqargan yoki işlab çiqarişda iştirok etgan samolyotlar orasida Northrop A-17, Grumman F-14 Tomcat, Northrop YB-49, Northrop XP-56, B-2 Spirit va RQ-4 Global Hawk uçuvçisiz apparati bor.

• 1994–2002-yillarda kompaniya daromadi 9 mlrd dollardan 18 mlrd dollargaça ösgan.
• 2021-yilda daromadning 85 %i AQSh hukumatiga, 6 %i Yevropa mamlakatlariga, 5 %i Osiyo-Tinç okeani mintaqasiga töğri kelgan. Harbiy mahsulot daromadning 88 %ini taşkil etgan va şu yili kompaniya harbiy mahsulot savdosi böyiça dunyoda 4-örinda turgan.
• 2021-yil bölimlar daromadi: Aeronautics — 11,3 mlrd, Defense — 5,8 mlrd, Mission — 10,1 mlrd, Space — 10,6 mlrd dollar.
• 2024-yil daromadidagi uluşlar: Aeronautics — 29 %, Defense — 19 %, Mission — 25 %, Space — 27 %. Şu yili daromadning 87 %i AQSh federal hukumatidan, 12 %i xorijiy manbalardan kelgan.
• Fortune 500 röyxatida 2022-yilda 101-örin (rus manbasi); ingliz manbasida 110-örin (yili körsatilmagan). Forbes Global 2000 (2022) röyxatida 236-örin.
• Kompaniya Collier Trophy mukofotini töqqiz marta yutgan.

Kompaniya aksiyalari Nyu-York fond birjasida savdo qilinadi. Aksiyalarning taxminan 85 %i institutsional investorlarga tegişli. 2022-yil dekabr holatiga yirik egalari: Capital Group Companies (9,8 %), State Street Corporation (9,3 %), The Vanguard Group (7,9 %), BlackRock (5,9 %), Wellington Management Group (4,4 %), Fidelity Investments (4,3 %), Massaçusetts Financial Services (3,4 %).

Keti Uorden (Kathy J. Warden, 1971-yilda tuğilgan) 2019-yildan direktorlar kengaşi raisi, prezident va boş ijroçi direktor; u kompaniyada 2008-yildan işlaydi.

2001-yilda Litton bitimi paytida NNG, Inc. nomli yangi holding kompaniya tuzilgan. Dastlabki Northrop Grumman Corporation «Northrop Grumman Systems Corporation» deb, holding kompaniya esa «Northrop Grumman Corporation» deb qayta nomlangan.