British American Tobacco

British American Tobacco (BAT) — sigareta, tamaki va boşqa nikotin mahsulotlarini işlab çiqaradigan va sotadigan britaniyalik transmilliy kompaniya. Boş qarorgohi Londonda joylaşgan, taxminan 180 mamlakatda faoliyat yuritadi.

Kompaniya 1902-yilda Buyuk Britaniyaning Imperial Tobacco Company va AQShning American Tobacco Company kompaniyalari örtasidagi qöşma korxona sifatida taşkil etilgan. Ota kompaniyalar bir-birining içki bozorida savdo qilmaslikka kelişgan. Taşkil etilgan paytda raisi Jeyms Byukenen Dyuk edi.

1911-yilda AQSh Oliy sudi qaroriga köra American Tobacco öz uluşini sotdi; Imperial Tobacco esa öz uluşini 1980-yilda töliq sotdi. Rusça Vikipediyaga köra, 1937-yilda Xitoyda kompaniyaning sigareta sotuvi 55 mlrd dan oşgan; Xitoy inqilobidan keyin işlab çiqariş quvvatlari milliylaştirilgan. Inglizça Vikipediyada esa kompaniya 1949-yilda Xitoydan çiqarib yuborilgani aytiladi.

1976-yilda «B.A.T. Industries» xolding kompaniyasi tuzildi. 1970–80-yillarda kompaniya çakana savdo va moliyaviy xizmatlar sohasiga ham kirdi; keyinçalik bu tarmoqlardan çiqdi. 1994-yilda BAT özining sobiq ota kompaniyasi American Tobacco Company'ni sotib oldi, bu Lucky Strike va Pall Mall markalarini keltirdi. 1999-yilda Rothmans International bilan qöşildi.

2004-yilda AQShdagi Brown & Williamson kompaniyasi R. J. Reynolds bilan birlaştirilib, Reynolds American tuzildi (BATning uluşi 42%). 2017-yilda BAT Reynolds Americanning qolgan 57,8 foiz uluşini 49,4 mlrd dollarga sotib oldi. 2023-yil 14-sentabrda Rossiya va Belarus aktivlarini mahalliy rahbarlar boşçiligidagi konsorsiumga sotiş yakunlandi.

Özbekistonda kompaniya 1994-yilda Samarqand tamaki fabrikasi bilan birga «ÖzBAT» aksiyadorlik jamiyati qöşma korxonasini tuzdi. Uning yillik quvvati 20 mlrd dona sigareta bölib, quriliş va jihozlaş uçun 100 mln dollar investitsiya jalb etilgan.

BATning sigareta markalari orasida Dunhill, Kent, Lucky Strike, Pall Mall va Rothmans bor. Yangi avlod mahsulotlariga Vuse elektron sigaretalari, Glo tamakini qizdiriş tizimi va Velo nikotinli paketçalar kiradi. Kompaniya mahalliy markalarni ham işlab çiqaradi; masalan, Özbekistonda Xon, Astra va Karvon markalari qayd etilgan.

Kompaniya birjada London fond birjasida asosiy röyxatga olingan va FTSE 100 indeksiga kiradi; Yohannesburg birjasida ikkilamçi röyxatga ega, Nyu-York fond birjasida esa Amerika depozitar aksiyalari körinişida muomalada.

• 2020-yilda 638 mlrd dona sigareta işlab çiqarilgan, şuningdek 20 mlrd dona sigaretaga teng boşqa nikotin mahsulotlari.
• 2020-yilda umumiy aylanma 25,78 mlrd funt sterling; xodimlar soni 55 mingdan ortiq (rusça Vikipediya, 2020).
• Rusça Vikipediyaga köra, 45 ta fabrika 43 mamlakatda joylaşgan.
• Inglizça Vikipediyaga köra, 2026-yil iyunida kompaniya 5500 iş örnini qisqartiriş va yana 3500 tasini autsorsingga berişni e'lon qilgan; bu 47 ming kişilik xodimlarning taxminan 20 foizi.

Kompaniya direktorlar kengaşiga 2021-yildan Lyuk Jobin rahbarlik qiladi. 2023-yil may oyida boş direktor Jek Boulz iste'foga çiqdi, uning örniga ilgari moliya direktori bölgan Tadeu Marroko tayinlandi. Rusça Vikipediyaga köra, faoliyat geografik tamoyil böyiça bölinmalarga ajratilgan: AQSh; Amerika va Qora Afrika; Yevropa va Şimoliy Afrika; Osiyo-Tinç okeani mintaqasi va Yaqin Şarq.